Yesim Candan

Turkse trots: geen Turkije, maar Türkiye

03 juni 2022 06:00

De kinderen uit mijn klas pestten mij op de lagere school omdat ik een kalkoen zou zijn. Ik begreep er helemaal niets van. Tot ik erachter kwam dat 'Turkey' in het Engels niet alleen Turkije betekent (het land van mijn ouders en grootouders), maar ook kalkoen. Je weet wel: die vogel met een opvallende, lelijke kop. Geen enkel land heeft een dier als vertaling in zijn naam.

Als het gaat om zijn naam, is de kalkoen overigens een rare vogel. De Engelsen noemen hem 'turkey', naar Turkije. Net als de Egyptenaren, die de kalkoen 'dikrumi' noemen, wat Turkse vogel betekent. De Turken zelf noemen het beest 'hindi', naar India, net als de Fransen, die een kalkoen 'cocq d'Inde' (later dinde) noemden. In Nederland heet een kalkoen gewoon een kalkoen, in Duitsland een Truthahn, maar ook ooit 'Türkische Hahn'. De link met de Turken en India dateert uit de zestiende en zeventiende eeuw, toen veel producten werden geïmporteerd naar Europa. Dat gebeurde vooral via Turkse handelaren. Zo kwam het dus dat die vreemde vogel in Engeland 'vogel uit Turkije' werd genoemd.

"President Erdogan wil dat de schrijfwijze Türkiye straks ook in het Engels, Frans, Duits en andere talen gebruikt wordt."

Anno 2022 wil Turkije geen Turkey meer worden genoemd, maar Türkiye. De Verenigde Naties hebben intussen met dit verzoek ingestemd. Türkiye wil niet geassocieerd worden met deze grote inheemse, Noord-Amerikaanse vogel. Daarnaast bestaat er zoiets als 'cold turkey', de term die wordt gebruikt als je ineens afkickt van een (drugs-) verslaving.

De Turken verwachten dat de nieuwe naam internationaal ingang zal vinden. Türkiye zou bijvoorbeeld ook op etiketten van producten moeten komen. President Erdogan wil ook dat de schrijfwijze Türkiye straks in het Engels, Frans, Duits en andere talen gebruikt wordt.

"Het Turkse wij-zijn-de-beste-in-de-wereldsyndroom gaat hand in hand met: jullie doen wat we willen."

Dit past helemaal in de nieuwe (én oude) strategie van Turkije. De Turken zijn een trots volk. Die trots gaat gepaard met zelfverzekerdheid, leiderschap en dominantie. De narcistische trekken van de Turken vormen de keerzijde. Zelfreflectie is vaak ver te zoeken. Het wij-zijn-de-beste-in-de-wereldsyndroom gaat hand in hand met: jullie doen wat we willen.

De Turken deinzen nergens voor terug, wat in veel westerse landen ergernis veroorzaakt. Natuurlijk wil Turkije niet worden geassocieerd met een vogel die tijdens Thanksgiving, de Amerikaanse feestdag, gevuld en wel als feestmaaltijd dient.

Intussen zijn conservatieve Turkse Nederlanders, die trotser zijn op hun moederland Turkije dan op hun vaderland Nederland, blij met de naamswijziging. Kunnen ze de Turkse vlag, als het weer eens zover komt, nog uitbundiger van de Erasmusbrug in Rotterdam laten wapperen.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.