Yesim Candan

Nederland heeft weer gastarbeiders nodig

06 mei 2022 05:51

Mijn opa kwam als gastarbeider en gelukzoeker naar Nederland. Mijn vader was vrachtwagenchauffeur, mijn moeder werkte in een kruidenfabriek in Rotterdam. We woonden te midden van alle kleuren van de samenleving. Van Kaapverdianen, Marokkanen en Turken tot Hindoestanen en Surinamers. Iedereen was op zijn manier aan het overleven in kansenland Nederland. Als kind verslond ik boeken. In mijn eentje nam ik de metro van Coolhaven naar de Blaak om bij de grote bieb boeken te lenen. Soms nam ik er wel zeven tegelijk mee. Door alle verhalen in die boeken kon ik wegdromen, van een kansarme wereld naar een fantasiewereld.

Studeren, studeren en nog eens studeren: dat werd mijn hele jeugd in mijn oor getetterd. Mijn opa en mijn vader wilden kunnen opscheppen dat ik goed kon studeren. Trots, zichzelf op de borst kloppend, vertelden ze aan iedereen dat ik aan universiteit Nyenrode ging studeren. Van het getto naar Nyenrode: een typisch voorbeeld van de Dutch Dream. Want dit kan gewoon in Nederland. In Turkije zou dit onmogelijk zijn geweest. Daarom ben ik blij dat mijn wieg in Nederland stond, al was het in een getto. Maar ik voel dus al mijn hele leven die immense druk om te presteren.

"Ik twijfel of ik mijn kinderen moet aansporen te gaan studeren. Kun je niet beter een vak leren waarbij je je handen gebruikt?"

Ondanks mijn twee studies en mijn bewijsdrang – het 'gastarbeiderssyndroom': veel van mijn biculturele generatiegenoten zullen het herkennen – twijfel ik of ik mijn kinderen moet aansporen om ook te gaan studeren. Zo was ik een paar weken terug op het Boekenbal. Ik had een prachtige assepoestersjurk uitgekozen voor de avond. Alleen was die te klein en moest hij vermaakt worden. Liefst 100 euro mocht ik afrekenen. Precies dezelfde dag had ik een loodgieter nodig. De rekening: een paar honderd euro, voor amper tien minuten werk.

Is in deze tijd niet juist vakmanschap schaars aan het worden en stijgen de tarieven misschien daardoor? Is het wel verstandig om te gaan studeren? Kun je niet beter een vak leren waarbij je je handen gebruikt? Want er is altijd behoefte aan een goede elektricien of klusjesman.

"Europa wil arbeidsmigranten uit Egypte, Tunesië en Marokko uitnodigen. De geschiedenis herhaalt zich, noodgedwongen."

Op dit moment heeft Nederland een groot tekort aan arbeidskrachten. Luchthaven Schiphol kan de reizigers niet meer aan vanwege het grote tekort aan grondpersoneel. De horeca hunkert naar medewerkers; ik hoor zelfs geluiden van zaken die genoodzaakt zijn een paar dagen per week hun deuren te sluiten omdat ze gewoon geen personeel kunnen vinden. De krapte op de arbeidsmarkt treft steeds meer branches, blijkt uit cijfers van het UWV. Naast de bekende schaarste aan monteurs en verpleegkundigen is er nu ook een tekort aan hoveniers.

Het lijkt alsof we weer buitenlandse arbeidskrachten nodig hebben – zoals mijn opa. De krapte op de arbeidsmarkt reikt verder dan alleen Nederland: de Volkskrant schreef vorige week dat de Europese Commissie eind volgend jaar arbeidsmigranten uit Egypte, Tunesië en Marokko wil gaan uitnodigen. De geschiedenis herhaalt zich, noodgedwongen.

Wat voor advies geef ik mijn kinderen intussen? Ze moeten later geld gaan verdienen, veel geld, voor financiële zekerheid. En of ze dit nu verdienen als loodgieter of als kapper, dat is mij om het even. Ze hoeven van mij in elk geval niet per se te gaan studeren. Ik ga de ketting doorbreken die het gastarbeiderssyndroom heet.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.