Yesim Candan

Altijd dronken en agressief

25 maart 2022 06:19

Een Turkse vriend vertelde onlangs over zijn vader, die opnieuw problemen had veroorzaakt omdat hij weer eens te veel had gedronken. Hij vertelde hoe zijn hele jeugd in het teken had gestaan van zijn vaders alcoholverslaving. Ik zag het verdriet in de ogen van mijn vriend toen hij vertelde over alle desastreuze gevolgen die dit heeft gehad voor het hele gezin.

Bij mij rakelde dit verhaal herinneringen op uit mijn eigen jeugd. Ook die werd gedomineerd door alcoholverslaving in mijn familie, al werd het beestje nooit bij zijn naam genoemd. Binnen de Turkse gemeenschap werd nooit over gevoelige zaken gesproken, laat staan gevoelens. Daarom was professionele hulp zoeken ook absoluut niet in Frage. Een aantal van mijn aangetrouwde ooms die vanuit Turkije naar Nederland kwamen, werden hier alcoholverslaafd. Met, voor hun gezin met kinderen, alle gevolgen van dien – van alcohol kun je behoorlijk agressief worden.

"In bepaalde gemeenschappen, zoals de Turkse waarin ikzelf opgroeide, wordt nauwelijks gesproken over de alcoholverslaving van onze vaders, opa's en ooms."

Ik wil alcoholverslaving niet bagatelliseren. Deze problematiek komt overal voor. De cijfers lopen uiteen, naar schatting zijn tussen de 82.000 en 350.000 Nederlanders alcoholverslaafd. Maar in bepaalde gemeenschappen, zoals de Turkse waarin ikzelf opgroeide, wordt nauwelijks gesproken over de alcoholverslaving van onze vaders, opa's en ooms. Zo makkelijk als ik cijfers vind over het alcoholgebruik van 'de Nederlanders' (en van Polen in het bijzonder), zo moeilijk is het iets te vinden over alcoholgebruik in biculturele kring. Terwijl ik niet alleen uit mijn eigen omgeving alcoholverslaafde vaders ken, maar ook van veel andere biculturelen soortgelijke verhalen hoor.

Neem Murat Isik, die zijn dronken vader beschrijft in zijn boek Wees onzichtbaar. Het blijft niet bij drinken alleen, hij gokte ook. Wees onzichtbaar vertelt over de Turkse Metin Mutlu, die in 1983 op vijfjarige leeftijd met zijn ouders en zus naar Nederland komt. Het gezin komt in een flat in de Amsterdamse Bijlmermeer te wonen, waar de hoofdpersoon, omringd door potloodventers en dealers, zich onveilig voelt. Maar nog onveiliger voelt hij zich in zijn eigen huis, waar zijn alcoholverslaafde vader het gezin terroriseert.

"Kinderen van wie een ouder veel drinkt, lopen een grotere kans zelf ook verslaafd aan alcohol te raken."

Alcoholisme kan erfelijk zijn, blijkt uit onderzoek. Kinderen van wie een ouder veel drinkt, lopen een grotere kans zelf ook verslaafd aan alcohol te raken. "In mijn familie zit het inderdaad een beetje in de genen aan mijn vaders kant", vertelde Najib Amhali in de podcast Real Talk van FunX-dj Fernando Halman. Daarom wil ik dit probleem onder biculturelen ook benoemen. Het verhuizen naar een ander land eist toch zijn tol. Eenzaamheid, de frustratie van het niet het kunnen uiten van emoties. En dit vervolgens proberen te onderdrukken door te veel te gaan drinken: dan 'voelde je niets'.

Via mijn socialmediakanalen heb ik gevraagd of biculturelen hun verhaal met mij willen delen over de eventuele alcoholverslaving van hun vader. In vertrouwen vertelden ze mij hoe dit was voor hen als kind, maar ook voor hun moeder, broertjes en zusjes. Huiselijk geweld was hierbij 'normaal'. Verhalen over mishandeling met riemen en ijzeren stokken passeerden de revue. Allemaal hebben ze het over een litteken dat voor eeuwig gegriefd is in hun ziel. Ik heb een traantje gelaten bij het lezen van hun verhalen. Wij, de nieuwe generatie, moeten hier in ieder geval met elkaar over kunnen praten.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.