Jos Heymans

Sneller ingrijpen helpt niet, ook al denkt Vera Bergkamp van wel

12 maart 2022 06:58

Nagenoeg de hele Tweede Kamer vindt dat de voorzitter sneller moet optreden tegen ongewenst gedrag in het parlement. Een Kamerlid dat tijdens debatten bedreigt of intimideert, moet meteen het woord worden ontnomen of mag niet meer deelnemen aan de vergadering. Het is maar zeer de vraag of daar iets van terechtkomt.

Er zijn sowieso twee partijen die er niets van willen weten, PVV en Forum voor Democratie. Geert Wilders laat zich de mond niet snoeren, zegt hij zelf, en was deze week de grote afwezige bij het debat over de omgangsvormen in de Kamer. En de volgelingen van Thierry Baudet die de mond vol hebben van tribunalen die moeten afrekenen met politici die ze haten, zullen niet zwijgen zolang ze niet door de praatpop van Poetin tot de orde worden geroepen. En dat doet de praatpop niet.

"De Kamer durft geen vuist te maken, uit angst voor het verwijt dat ze zelf de vrije meningsuiting om zeep helpt."

Hoewel de rest van de Kamer, van links tot rechts, eensgezind is in de opvatting dat het gedrag van Forumleden de democratie ondermijnt en mensen bovendien aanzet tot bedreigen en intimideren, is er weinig hoop dat er echt iets zal veranderen. De Kamer durft geen vuist te maken, uit angst voor het verwijt dat ze zelf de vrije meningsuiting om zeep helpt of op z'n minst aan banden legt. Een oproep om het reglement van orde aan te scherpen, lijkt daarom een wassen neus.

Die aanscherping zou moeten bestaan uit het expliciet benoemen dat intimidaties en bedreigingen ontoelaatbaar zijn. Maar is dat nodig? Er staat al in het reglement dat het gebruik van beledigende uitdrukkingen en het verstoren van de orde niet is toegestaan. Letterlijk meldt artikel 8: "Ieder lid gedraagt zich in de vergadering op een wijze die getuigt van onderling respect, en die geen afbreuk doet aan de waardigheid van de Kamer." Hoe expliciet wil je het hebben? Een ander beledigen, bedreigen of intimideren getuigt niet van 'onderling respect'. Daar kan geen misverstand over bestaan.

"Fout woordgebruik is van alle tijden. Vijftien jaar geleden opperde D66-leider Alexander Pechtold om een lijst aan te leggen van woorden die niet in de Tweede Kamer gebezigd mochten worden. "

Dat geldt ook voor de middelen die de voorzitter ter beschikking staan om tegen dat soort gedrag op te treden. Het woord ontnemen of uitsluiten van deelname aan de vergadering, waar de Kamer deze week om vroeg, staan al sinds jaar en dag in het reglement. Maatregelen die in het verleden ook daadwerkelijk zijn toegepast, zij het zelden uit vrees de vrijheid van meningsuiting uit te hollen. Twee maanden geleden nog werd Gideon van Meijeren van Forum het woord ontnomen, toen hij in een coronadebat opriep tot wetteloosheid en burgerlijke ongehoorzaamheid. DENK'er Öztürk overkwam hetzelfde toen hij SP'er Karabulut uitmaakte voor terrorist.

Fout woordgebruik is van alle tijden. Vijftien jaar geleden opperde D66-leider Alexander Pechtold om een lijst aan te leggen van woorden die niet in de Tweede Kamer gebezigd mochten worden. Maar het taalgebruik verandert voortdurend, de waardering ervan ook. Zo'n lijst zou weinig zin hebben. Bovendien is fout woordgebruik makkelijk te omzeilen. Voormalig PvdA-Kamerlid Marcel van Dam moest ooit het woord 'belazerd' terugnemen (hij had gezegd dat premier Lubbers de laagste inkomensgroepen belazerde) en veranderde dat in 'belubberde'; iedereen wist dat hij exact hetzelfde bedoelde.

"Sterker, partijen genieten juist van de commotie en het tumult die hun woordgebruik aanricht."

Ook de andere, al jaren bestaande maatregelen sorteren geen effect. Sterker, partijen die zich schuldig maken aan bedreigend en intimideren gedrag, genieten juist van de commotie en het tumult die hun woordgebruik aanricht. Volledig negeren is wellicht een effectiever middel. Je krijgt geen gezeur over mogelijke aantasting van de vrijheid van meningsuiting en de bedreiger houdt vanzelf op als hij geen reactie krijgt.

En wij kiezers kunnen bovendien besluiten om niet meer op dat soort partijen te stemmen. Komende week is daar de eerste gelegenheid voor.