Ga naar de inhoud
Jeroen Akkermans

Open brief aan Vladimir Poetin

Mijn journalistieke loopbaan is doordrenkt van het bloed dat Russische troepen in de voormalige Sovjet-Unie lieten vloeien. Dertig jaar lang scheerde ik langs de kartelranden van Rusland en heb ik mij dikwijls gesneden. Toch heb ik uw marsbevel in Oekraïne niet zien aankomen. Misschien had ik beter moeten weten.  

Ik maakte al jong kennis met de knoet van Rusland. In 1995 stond ik aan het front in Grozny, de hoofdstad van Tsjetsjenië. Uw voorganger liet de stad met de grond gelijk maken omdat de Tsjetsjenen de onafhankelijkheid van Rusland hadden uitgeroepen. In de eerste aanvalsgolf werden vooral dienstplichtigen als kanonnenvoer aan de goed gewapende Tsjetsjeense rebellen gevoerd. Het had mij moeten leren hoe bruut en nalatig het Russische commando is, ook voor de eigen manschappen. Er was een tweede oorlog tegen de Tsjetsjenen voor nodig om de opstandelingen uiteindelijk op de knieën te dwingen. Dit was het moment dat u in het spel kwam. Met een serie bomaanslagen in Rusland, die de Tsjetsjenen in de schoenen werd geschoven, vond u de steun van de bevolking om de separatisten van tafel te vegen.

Het meedogenloze van uw beleid was in Tsjetsjenië te zien, in Servië wist u het te doseren. Vlak voor uw aantreden als president van Rusland was ik in 1999 ooggetuige van de NAVO-bombardementen op Belgrado. Mijn maat Pixie overleefde als door een wonder één van de 'NAVO-precisiebommen' op een TV-studio. Wat dat met u te maken heeft? De luchtoorlog werd gevoerd zonder mandaat van de Verenigde Naties. Veel mensen in het Westen halen daar de schouders bij op, maar voor u was het sein gegeven om de internationale rechtsorde te negeren, het Westen op koekjes van eigen deeg te trakteren en 'genocide' tot tactiek te reduceren.

Ik beken dat ik aanvankelijk enig begrip voor uw snoeiharde, gewiekste beleid heb gehad. Ik ben in de jaren negentig begonnen als correspondent in Moskou en heb Rusland toen zien afglijden naar anarchie.

U zag bewust over het hoofd dat aan de NAVO-bommencampagne op Servische doelen een genocide op 8000 moslimmannen in Srebrenica vooraf ging. Daar heeft u nooit een woord vuil aan willen maken. In 2015 heeft u zelfs een VN-resolutie geblokkeerd om het bloedbad van Srebrenica 'genocide' te noemen. Toen in 1999 Servische milities opnieuw de jacht op moslimmannen openden, dit keer in Kosovo, was het geduld van de westerse alliantie op. Maar u wilde alleen een schending van de mensenrechten van uw Servische broeders zien. Het etnisch zuiveren van een bevolkingsgroep door uw bondgenoten negeerde u.  

Via Servië keer ik terug in Rusland, het land dat ik liefheb. Ik beken dat ik aanvankelijk enig begrip voor uw snoeiharde, gewiekste beleid heb gehad. Ik ben in de jaren negentig begonnen als correspondent in Moskou en heb Rusland toen zien afglijden naar anarchie. De chaos van de jaren negentig kan geen land zich veroorloven. U bent de echo van de luide roep om orde geweest. En dat hebben de Russen geweten. Maar aanvankelijk heeft u dus zelfs mij weten in te pakken.

In 2001 begon mijn correspondentschap in Berlijn vol optimisme over Europa. Ik was blij met uw rede in de Bondsdag, vlak na de aanslagen in Amerika. U leek Europa, Duitsland in het bijzonder, en Amerika de hand te reiken. Maar vervolgens kwam de klad erin. U versterkte de repressie en trok een rode lijn van eisen door soevereine ex-Sovjet- en Warschaupact-landen. De volgzame kliek om u heen liet u onmetelijk rijk worden, de corruptie verspreidde zich van hoog tot laag. U werd oorlogszuchtig. U investeerde vooral in de uitbreiding van militaire macht. Hoe groter uw agressie en arrogantie, des te luider werd de roep om een NAVO-lidmaatschap in omringende, soevereine landen. In die volgorde, ja.

Bij de clusterbomexplosie kwamen 11 Georgische burgers en mijn RTL Nieuws collega Stan Storimans om het leven.

In 2008 boekte u, als premier, uw eerste militaire succes. Uw troepen liepen buurland Georgië onder de voet. U vond dat het buurland van Tsjetsjenië een lesje moest worden geleerd voor het gedweep met de verdeelde NAVO en het bemoeizuchtige Amerika. Inderdaad, de eerste tik werd uitgedeeld door Georgische soldaten. De toenmalige president Saakashvili dacht de Russische soldaten uit het noorden van zijn land te gooien. Het was de slag waar u als premier van Rusland, achteraf gezien, op rekende. Want in de tegenaanval greep Rusland de macht in twee Georgische provincies en veroverde de oorlogsbuit in Gori. Eind goed al goed voor Rusland. Sinds de Tweede Wereldoorlog was er geen overwinning meer aan het front geboekt. Hoera voor u maar ik wil het toch nog even hebben over die verdomde schendingen van mensenrechten tijdens deze oorlog.

Uw troepen hebben vlak voor het ingaan van het bestand een Iskanderraket op een stad in Georgië gelanceerd. Bij de clusterbomexplosie kwamen 11 Georgische burgers en mijn RTL Nieuws collega Stan Storimans om het leven. Van meet af aan hebben alle Russische diplomaten en juristen geprobeerd om de schuld aan de dood van Stan in de schoenen van de Georgiërs te schuiven.

We dienden bij het Europese Mensenrechtenhof een klacht in wegens schending van het recht op leven van Stan. Ik had beter moeten weten want uw juridische adviseurs gingen vol bravoure het juridische mijnenveld in. Het Russische aanvalsplan pakte goed uit: een ontkenning levert in de internationale rechtsorde doorgaans meer op dan een aanklacht.

We hebben het uitgezocht, meneer. Maar gerechtigheid in deze zaak is onder uw megalomane, witte onderhandelingstafel geveegd.     

In 2013 liet u premier Rutte alvast persoonlijk weten dat het boek Storimans bij voorbaat gesloten is. U wilde er niets meer over horen, alsof u over recht en onrecht beslist en niet het Hof. Toegegeven, tot dusverre heeft u gelijk gekregen. Want in bijna 14 jaar zijn de rechters van het Mensenrechtenhof en het Internationale Strafhof niet in staat geweest om Rusland ter verantwoording te roepen voor de laffe raketaanval op burgers in een verlaten stad, zonder een militair doel in de verre omtrek.

Het gevolg is dat u tot op de dag van vandaag mag volhouden dat Rusland vals wordt beschuldigd van het lanceren van een clusterbom op burgers ondanks het forensisch-, video-, en fotobewijs van het moordwapen dat in 2008 exclusief bezit was van de 630ste Iskander Training Raket brigade in Znamensk. We hebben het uitgezocht, meneer. Maar gerechtigheid in deze zaak is onder uw megalomane, witte onderhandelingstafel geveegd.      

In 2008 was ik er van overtuigd dat het de laatste keer was dat ik persoonlijk met het brute geweld van uw troepen te maken zou krijgen. Ik was er klaar mee, eerlijk gezegd. Maar zes jaar later stond ik toch weer aan het front in Oost-Oekraine. In 2014 ontkende u dat Russische troepen de Krim annexeerden en de strijd van separatisten op Oekraïense bodem militair steunden. Het excuus dat u aanvoerde voor uw agressie was dat uw buurland werd bestuurd door een regime van neonazi's.

Recht, democratie en vrijheid is aan u niet besteed.

Op 17 juli 2014 haalden uw troepen vlucht MH17 neer, daarbij kwamen 298 burgers om het leven, onder wie 196 Nederlanders. Dat de bewijzen voor deze oorlogsmisdaad zo moeizaam boven tafel kwamen, hing samen met de voorwaardelijke opstelling van onze Amerikaanse bondgenoot maar vooral met de structurele obstructie van de rechtsgang. Uw ministerie van Defensie toverde op een persconferentie al meteen een Oekraïens jachtvliegtuig in de buurt van MH17 uit de hoed. Twee jaar later kwam hetzelfde ministerie met de lezing dat er in de buurt van MH17 géén objecten te zien waren. Geen woord over dat Oekraïense jachtvliegtuig.

Terwijl u op voorhand respect eist van al uw gesprekspartners, schroomt u niet om zelfs op de ziel van nabestaanden te trappen, als dat u zo uitkomt. Recht, democratie en vrijheid is aan u niet besteed. Op het moment dat Oekraïne een mogelijke Russische getuige van de BUK-raket lancering aan een Nederlandse rechter wilde uitleveren, greep u hoogstpersoonlijk in. U maakte de deal over een ruil tussen Oekraïense- en Russische krijgsgevangenen afhankelijk van een teruggave van Vladimir Tsemach. Zonder inlevering van de Russische kroongetuige mochten de Oekraïense krijgsgevangenen niet naar huis. Uw spuug op het internationale recht zorgde ervoor dat de getuige inmiddels weer in uw Rusland ondergedoken zit.

Naarmate uw oorlog dichterbij kwam, werden in het Kremlin en op de Russische ambassades cynische grapjes gemaakt over de Amerikaanse waarschuwing voor een Russische invasie.

Ondertussen begon uw obsessie om buurland Oekraïne weer aan Rusland te onderwerpen groteske vormen aan te nemen. Het was u menens toen u onlangs weer een dreigende 'genocide' van de Russischtalige bevolking in separatistengebied in het vuur gooide. Twee jaar eerder had u zelfs gewaarschuwd voor een 'tweede Srebrenica, zo simpel is het', als het Oekraïense leger Oost-Oekraïne in zou trekken. Tactiek, over de lijken van 8000 vermoorde mannen.

U schroomde niet om de militaire oefening in Rusland en Belarus een dekmantel te laten zijn voor de grootscheepse invasie in Oekraïne. Naarmate uw oorlog dichterbij kwam, werden in het Kremlin en op de Russische ambassades cynische grapjes gemaakt over de Amerikaanse waarschuwing voor een Russische invasie. De angst in de ogen van uw (potentiële) slachtoffers dat was lachen geblazen; de ultieme vernedering.

Bijna twee miljoen burgers zijn op de vlucht geslagen uit angst voor uw oorlogsmachinerie. Maar het enige waar u zich zorgen om lijkt te maken is een besmetting met het coronavirus.

Ik zocht vergeefs naar uw geweten en moest ineens denken aan een huurmoord in mijn stad. In 2018 liet uw veiligheidsdienst een Georgiër van Tsjetsjeense komaf op klaarlichte dag in een park van Berlijn door een huurmoordenaar executeren. Uw officiële reactie sprak boekdelen. U noemde het doelwit 'een wreed en bloeddorstig persoon'. Met andere woorden, het slachtoffer had er wat u betreft zelf naar gemaakt. De Duitse rechter achtte bewezen dat de Russische staat achter de moordopdracht zat. De Russische staat, meneer Poetin, dat bent u.

Op dit moment werk ik in relatieve veiligheid in West-Oekraïne, de beschietingen van uw troepen hebben mijn tijdelijke standplaats Lviv nog niet bereikt. Sinds het begin van uw veroveringsoorlog doorziet de wereld het patroon van uw bedoelingen. U laat uw leger huishouden in een soeverein buurland op basis van een uitgekauwde nazi-leugen. U liegt over de omsingeling van Oekraïne. U laat steden tot moes bombarderen. U hongert de havenstad Marioepol uit. Bijna twee miljoen burgers zijn op de vlucht geslagen uit angst voor uw oorlogsmachinerie. Maar het enige waar u zich zorgen om lijkt te maken is een besmetting met het coronavirus.

Ik ben ervan overtuigd dat uw dagen zijn geteld. Maar de prijs wordt met de dag hoger.