Roel Geeraedts

Tjeenk Willinks onrealistische toverformule

13 juni 2017 17:15

"Het is allemaal de schuld van Jesse Klaver", zingen VVD, CDA en D66 in koor na het stuklopen van de onderhandelingen op het migratiedossier. Dat is een politiek ritueel: als er iets in Den Haag misgaat, ligt het altijd aan de ander. Vergelijk het maar met ruziënde kleuters in een zandbak: "Hij begon!" "Nietes, hij begon!"

"Binnen de Haagse werkelijkheid is er in dit geval blijkbaar geen plaats voor de keiharde internationale realiteit."

Soms moet je je afvragen onder welke steen Nederlandse politici leven. Het migratiedossier werd behandeld als een binnenlands bestuurlijk probleem. Terwijl het dat echt, maar dan ook echt niet is. Binnen de Haagse werkelijkheid is er in dit geval blijkbaar geen plaats voor de keiharde internationale realiteit.

Het is niet zo vreemd dat het migratiedossier een nogal principieel punt is binnen de kabinetsformatie. De vluchtelingenproblematiek was een enorm dominant thema tijdens de afgelopen verkiezingsstrijd. Veel dominanter dan het klimaatprobleem.

"Alle vluchtelingen kunnen opgevangen worden in de regio", stond in het verkiezingsprogramma van de VVD. Het CDA wilde het Vluchtelingenverdrag veranderen om massale opvang in de regio mogelijk te maken en echte oorlogsvluchtelingen alleen tijdelijk in Nederland onderdak bieden. Jesse Klaver daarentegen hield zijn kiezers voor: "Wij sluiten onze grenzen niet voor vluchtelingen en de opvang moet fatsoenlijk zijn."

"En toch dacht Tjeenk Willink met een toverformule de partijen op één lijn te krijgen."

Geen van de vier onderhandelende partijen kon al te grote concessies doen zonder meteen een verkiezingsbelofte te breken. En toch dacht Tjeenk Willink met een toverformule de partijen op één lijn te krijgen. Maar het migratiedossier is dus niet een binnenlands bestuurlijk probleem.

De strekking van het voorstel dat op de onderhandelingstafel lag: vluchtelingen en migranten moeten in Noord-Afrikaanse landen asiel aanvragen en worden opgevangen, en niet met brakke bootjes de Middellandse Zee oversteken. De 'Turkije-deal' wordt nadrukkelijk als voorbeeld genoemd: "Vergelijkbare afspraken zijn mogelijk tussen de EU en landen in Noord-Afrika."

Vergelijkbare afspraken? Wie zoiets opschrijft, probeert een binnenlands politiek probleem met een tekstuele truc op te lossen. Want een oplossing voor het vluchtelingenprobleem is dit absoluut niet. Turkije heeft namelijk een heel sterke leider die z'n land zowat met één druk op de knop kan besturen.

"Dat je zo'n zelfde afspraak onmogelijk met een land als bijvoorbeeld Libië kunt maken; ach wat maakt het uit."

De deal tussen de EU en Erdogan werkt, omdat Turkije in staat is te voorkomen dat vluchtelingen op een bootje naar Griekenland stappen. Bovendien is de Egeïsche Zee niet al te groot en relatief overzichtelijk, vergeleken met de zee die Afrika van Europa scheidt.

Toch meende Tjeenk Willink er goed aan te doen om een diplomaat van het ministerie van Buitenlandse Zaken aan de onderhandelaars uit te laten leggen waarom de Turkije-deal een prima deal is. Dat je zo'n zelfde afspraak onmogelijk met een land als bijvoorbeeld Libië kunt maken: ach, wat maakt het uit.

Libië kent drie verschillende regeringen die elkaar met tot tanden toe gewapende milities naar het leven staan. Kort gezegd: het is er een wetteloze bende. De kalasjnikov regeert in Libië. Die chaos creëert ideale omstandigheden voor mensensmokkelaars, economische migranten en oorlogsvluchtelingen.

"Zelden heb ik een volk zo racistisch gehoord als de Libiërs over hun zwarte buren."

Bovendien zit de Libische bevolking er niet op te wachten om honderdduizenden zwarte Afrikanen op te vangen in vluchtelingenkampen. Zelden heb ik een volk zo racistisch gehoord als de Libiërs over hun zwarte buren. Kortom: het is niet de veiligste plek om als zwarte Afrikaan te worden opgevangen.

Toch schrijft Tjeenk Willink de volgende passage in het migratievoorstel: "Doel is ook daar (in Noord-Afrika) te bereiken dat alle migranten worden beschermd in overeenstemming met de relevante internationale standaarden." Het zou goed zijn voor Tjeenk Willink om eens op werkbezoek in Libië te zoeken naar welke internationale standaarden dan ook. Hij zal ze niet vinden.

Bovendien is het migratieprobleem bovenal een Europees probleem waarover 27 lidstaten van de EU besluiten. Rutte, Buma, Pechtold en Klaver moesten het dus vooral eens zien te worden over de onderhandelingspositie van Nederland.

Politiek Den Haag wordt vandaag gedomineerd door het gezelschapsspel 'Wie krijgt de schuld'. De werkelijke schuldige is het formatieproces. Maar al te vaak zijn regeerakkoorden een verzameling wollige en onduidelijke teksten die moeten verhullen dat er grote verschillen van opvattingen zijn.

In dit geval waren die verschillen simpelweg onoverbrugbaar. Alleen dacht Tjeenk Willink daar onterecht anders over.

Roel Geeraedts