Olaf Koens

Altijd hetzelfde met die Russen

31 januari 2022 09:44

Het heeft iets aandoenlijks wanneer onbekenden je bij voorbaat een vriend noemen. "Hello, my friend!", schalt het over de stranden van de Turkse kust, door de bazaar in Istanbul, bij de verkopers van tapijten en prullaria waarop niemand zit te wachten. ‘Waar kom je vandaan?’, willen de verkopers weten. Ik heb daarop een vast antwoord: uit IJsland. Zeg dat je uit Nederland komt en je krijgt een stortvloed aan commentaar over voetbal, politiek, prostitutie. ‘Kijken, kijken – niet kopen!’, weten de verkopers. 

Zeg dat je uit IJsland komt en het commentaar valt stil. Wie heeft er iets tegen IJsland, wie weet er überhaupt iets van IJsland? Op mijn eerste reizen door Europa, als 18-jarige, liftend, leerde ik steeds een ander verhaal te vertellen. Na de zeventiende keer te vertellen dat je uit Nederland komt, ga je er vanzelf iets bij verzinnen.

"Twintig jaar later heb ik de gewoonte behouden om nog altijd niet iedereen te vertellen waar ik vandaan kom of wat ik doe."

Ik was niet langer een armetierige filosofiestudent uit Groningen, nee, ik was een garnalenvisser, een acteur, een windmolenbouwer. Ik kwam ineens uit Amsterdam of Kopenhagen en was niet zomaar op reis, nee, ik ging naar het filmfestival in Cannes of een geliefde in Rome. 

Twintig jaar later heb ik de gewoonte behouden om nog altijd niet iedereen te vertellen waar ik vandaan kom of wat ik doe. Tegen taxichauffeurs zeg ik vaak dat ik op de eerste hulp van een ziekenhuis werk en voornamelijk verkeersongelukken behandel. Ze gaan direct voorzichtiger rijden. "Vooral motorrijders wanneer de zon schijnt", zeg ik dan luchtig. "Maar ook een hoop taxichauffeurs hoor, poeh, het leven hangt aan een zijden draadje."

"Het zijn die Hollanders, dat zijn klootzakken." Ik knikte instemmend."

Toen een paar jaar geleden de Turkse president Erdogan het vuurtje vlak voor de verkiezingen opstookte en ruzie zocht met Nederland was ik Belg. Geen enkel probleem, wie houdt er niet van België? Grote menigten op straat trokken aan mij voorbij. "Met Belgen hebben we geen probleem", zei een opgefokte betoger vlak voor het Nederlands Consulaat in Istanbul. "Het zijn die Hollanders, dat zijn klootzakken." Ik knikte instemmend. Om uit de problemen te blijven, zeg ik nog altijd weleens dat ik uit Luxemburg kom. Technisch gezien geen leugen, RTL is immers Radio Television Luxembourg. En wie heeft er nou iets tegen Luxemburg? 

Niemand, net zo goed als dat er niemand iets tegen IJsland heeft. "Oh echt, kom je uit Reykjavik?", vroeg een opdringerige verkoper op de bazaar een paar weken geleden toen ik met twee Russische vrienden een rondje liep. "Jazeker", zei ik. De ogen van de man werden groter. Hij begon te praten in een taal die ik niet herkende. Mijn maskerade werd ontbloot. "Je komt helemaal niet uit IJsland!", riep de Turk boos. "Ik heb er een flinke tijd gewoond, ik zoek al jaren iemand om mee te praten!" Mijn Russische vrienden begrepen niet wat er gebeurde. "Maar wacht eens", vroeg de verkoper, "waar kom je dan vandaan?" Ik keek naar de vrienden, naar de verkoper. "Uit Moskou", zei ik terwijl ik verder liep. "Zie je wel", zei de verkoper. "Altijd hetzelfde met die Russen."

Olaf Koens (1985) is correspondent voor RTL Nieuws in het Midden-Oosten, met als standplaats Istanbul. Na zijn studie filosofie ging hij in 2007 als correspondent aan de slag in Moskou. In 2015 werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar. Hij schreef de boeken 'Koorddansen in de Kaukasus', 'Oorlog en kermis' en 'Paarden vliegen businessclass'.