Jos Heymans

Komt er een kabinet Rutte-V?

29 januari 2022 06:05

Het is nogal voorbarig maar voormalig CDA-Kamerlid Jan Schinkelshoek sluit niet uit dat na Rutte-IV het kabinet Rutte-V zal aantreden, schrijft hij in zijn column Haagse Bode. Hij vindt dat iedereen er klakkeloos vanuit gaat dat Rutte na deze periode niet meer terugkeert, omdat het na vijftien jaar dan mooi is geweest. Nederland raakt uitgekeken op deze premier. Maar, zo waarschuwt Schinkelshoek, bij een vertrek van Rutte zou de VVD zomaar kunnen imploderen.

Schinkelshoek is een oude rot in het vak. Hij was jarenlang de baas van de CDA-voorlichting en een van de belangrijkste adviseurs van Ruud Lubbers. Als campagnemanager leidde hij Lubbers in 1986 en 1989 opnieuw naar het Torentje. Maar Schinkelshoek was ook de eerste CDA’er die zich terugtrok van de lijst toen de partij in 2010 in zee ging met de PVV. Dus niet iemand die zomaar wat uitroept: zijn woorden moet je serieus nemen.

"Er zijn genoeg kapers op de kust die zich nu al warmlopen om het Torentje te bemachtigen."

Het is waar dat niemand het eeuwige leven heeft, ook niet in de politiek. Er zijn genoeg kapers op de kust die zich nu al warmlopen om het Torentje te bemachtigen, Sigrid Kaag voorop. Maar ook CDA-voorman Wopke Hoekstra denkt dat zijn partij zal herrijzen - zoals in 2002 met Balkenende gebeurde - en dat een premierschap voor hem in het verschiet ligt. Lodewijk Asscher, nu even in de luwte, is voor de PvdA nog altijd de partijleider die terug zal komen. GroenLinkser Jesse Klaver barst van de ambitie, ook al staat zijn partij er tamelijk desastreus voor.

Het lijkt vroeg maar in maart 2025, over drie jaar, zijn er alweer verkiezingen. En het is zeker niet uitgesloten dat ze eerder zijn. Tenminste twee parlementaire enquêtes, naar de toeslagenaffaire en het Groningse-gasdossier, kunnen zomaar een voortijdig einde maken aan dit nog maar amper begonnen kabinet. En ook al zit het kabinet de rit uit, in 2025 is Rutte nog altijd geen 60, jong en waarschijnlijk fit genoeg om er nog een periode aan vast te plakken.

"De VVD moet het voorlopig nog even doen met Mark Rutte en niemand die dat erg vindt, althans binnen de liberale club."

Bovendien, de VVD heeft niemand in de startblokken staan om de volgende premier te leveren. Van de oude garde is, op Mark Harbers na, niemand meer over. Alle kroonprinsen en -prinsessen zijn vertrokken: van Halbe Zijlstra tot Klaas Dijkhoff, van Edith Schippers tot Jeanine Hennis. Niemand had het geduld om te wachten tot Rutte zou opstappen of struikelde politiek. Sophie Hermans, de huidige fractievoorzitter, is in opleiding, maar nog lang niet zover om in de schoenen van Rutte te stappen. Haar start met het gedoe rond Soumaya Sahla, voormalig lid van de Hofstadgroep, was verre van ideaal. Ook Bente Becker, het andere VVD-talent, heeft nog wat jaartjes te gaan om politiek leider te worden.

De VVD moet het voorlopig nog even doen met Mark Rutte en niemand die dat erg vindt, althans binnen de liberale club. Maar politieke carrières kunnen zomaar opeens eindigen. Joop den Uyl dacht eind jaren 70 aan zijn tweede kabinet te beginnen. Het is er nooit gekomen. Hans Dijkstal was in 2002 voor het eerst lijsttrekker van de VVD en vertrok meteen na de verloren verkiezingen. Hetzelfde overkwam Ad Melkert bij de PvdA. Hij waande zich al premier maar verder dan het lijsttrekkerschap is hij niet gekomen.

"Men dient er rekening mee te houden dat er ook nog een vijfde editie Rutte komt."

Het kan dus zomaar afgelopen zijn, ook met Mark Rutte. In april hing zijn politieke toekomst aan een zijden draadje. Omdat de VVD de verkiezingen ruim had gewonnen en bij gebrek aan een andere leider pal achter de door de Omtzigt-affaire in het nauw gedreven Rutte bleef staan, durfden de politieke tegenstanders op dat moment niet door te bijten. Het bleef bij een slappe motie van afkeuring, zonder personele gevolgen.

Hoe jong dit kabinet ook is, en alle politieke ambities ten spijt, men dient er rekening mee te houden dat er ook nog een vijfde editie Rutte komt.