Yesim Candan

Leuker kunnen we het niet maken, racistischer wel

28 januari 2022 05:52

Er kan altijd nog wel een schepje bovenop als je denkt dat het niet erger kan. We hadden al de toeslagenaffaire, waarvan mensen met een dubbele nationaliteit de dupe werden. De afgelopen week kwam daar nog een staaltje racistisch selecteren bij: het blijkt dat in de afgelopen jaren bijna 115.000 mensen na hun aangifte inkomstenbelasting een aantekening in het systeem kregen omdat er een vermoeden van fraude bestond, waardoor ze op een soort zwarte lijst belandden. Nu komt het: tijdens het sorteren werd gekeken naar uiterlijke kenmerken en buitenlands klinkende namen. Met andere woorden: als je Turks, Marokkaans, Surinaams of Antilliaans bent, kon je alleen al daarom als verdacht worden bestempeld.

Dat we met zijn allen nu niet in rep en roer zijn, vooral na de toeslagenaffaire, vind ik stuitend. Maar ja, het gros van de Nederlanders had natuurlijk andere dingen aan zijn hoofd de afgelopen week. Vrouwen die zich op LinkedIn ineens 'Peter' noemen, omdat meer CEO's Peter heten dan dat er vrouwelijke CEO's zijn. Wappies die huilen omdat ze zonder QR-code niet meer overal in de publieke arena kunnen komen.

"Een overheidsinstituut waarbij je bij voorbaat al verdacht bent vanwege je afkomst, zou per direct op de schop moeten."

Uiteraard viel het moment van verschijnen van de rapporten over deze misstand bij de Belastingdienst samen met de avond van de persconferentie waarin verdere versoepelingen werden aangekondigd. De horeca en cultuursector mochten weer open, dus alle aandacht was daarop gevestigd.

Heel fijn, maar dan wil ik het nu toch graag weer even hebben over deze nieuwe Belastingdienst-gate. Het meewegen van nationaliteit en uiterlijk als risicofactor zou handmatig zijn gebeurd door belastingmedewerkers. Al sinds mijn kindertijd hoor ik over de vreselijke verhalen van de Belastingdienst die Turkse ondernemers het leven zuur maakte. Een (overheids-) instituut waarbij je bij voorbaat al verdacht bent vanwege je afkomst, zou per direct op de schop moeten.

"Als iets klinkt als racisme en eruitziet als racisme, dan is het racisme. Punt."

Het programma Nieuwsuur ondervroeg Marnix van Rij, onze kersverse staatssecretaris van Financiën, over het feit dat bij de nationale verzender van de blauwe enveloppen het risico op fraude werd ingecalculeerd aan de hand van 'buitenlandse' kenmerken. Dat het rapport, door de onderzoekers al op 22 december opgeleverd, pas afgelopen dinsdag werd uitgestuurd, ruim drie weken later en vlák voor de coronapersconferentie, daar had Van Rij 'geen seconde over nagedacht'. "Is dit niet racistisch?", werd herhaaldelijk aan de staatssecretaris gevraagd. Hij antwoordde dat hij niet kon zeggen dat het racistisch is, maar dat hij dit nader wil laten onderzoeken. Maar als het klinkt als racisme en eruitziet als racisme, dan is het racisme. Punt.

Het enge van dit alles is dat het compleet in het geniep heeft plaatsgevonden – de mensen die op de zwarte lijst stonden, wisten zelfs niet eens dat ze erop stonden. Een rassenscheiding feitelijk, van wit en zwart. De Belastingdienst handelt zo in strijd met Artikel 1 van de Grondwet.

Ik lees er de missie van de Belastingdienst nog eens op na: "Wij dragen bij aan een financieel gezond Nederland. Dat doen we door eerlijk en zorgvuldig belastingen te heffen en te innen en toeslagen uit te keren." Daar zou vanaf nu bij moeten staan: en daarbij maken we geen onderscheid in kleur.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.