Jos Heymans

Rita Verdonk is terug en kaapt meteen de partij

08 januari 2022 06:13

Er komen verkiezingen aan, in maart voor de gemeenteraad, en oude bekenden staan weer op. Zo wordt Rita Verdonk in Den Haag de nummer twee van Groep de Mos, de grootste partij in de gemeenteraad. En ze gedraagt zich meteen als de baas: een andere oudgediende, voormalig PVV'er Hero Brinkman, is door haar van de kandidatenlijst gegooid.

Bij de VVD waarvoor zij ooit minister was in Balkenende-2, herkennen ze dat beeld van Verdonk: de nummer 2 die zich daar niet bij kan neerleggen en een greep naar de macht doet. In 2006 probeerde zij fractievoorzitter Mark Rutte van de troon te stoten, omdat zij bij de verkiezingen meer stemmen had binnengehaald. Het leidde bijna tot een scheuring in de VVD die kon worden afgewend door Verdonk weg te sturen. De coup kon maar net op tijd worden voorkomen.

Richard de Mos, onbetwist leider (tot nu toe) van de naar zichzelf genoemde partij, was toen nog niet politiek actief en is de affaire rond Verdonk destijds mogelijk ontgaan. Anders had hij zich wel twee keer bedacht voordat hij met Verdonk in zee ging. Want er kleeft nogal wat aan deze oud-minister, die na haar VVD-tijd politiek geen poot meer aan de grond kreeg. Ze richtte Trots op Nederland op, raakte binnen een jaar veertien van haar achttien getrouwen kwijt, en leed bij de verkiezingen een smadelijke nederlaag. Haar partij haalde nul zetels.

"De invloed van Verdonk reikt ver: De Mos doet wat zij wil. Fractieleden maken zich daar grote zorgen over."

Ook de fusie van haar partij met de Onafhankelijke Burgerpartij van Hero Brinkman was een kort leven beschoren. Verdonk die zelf geen lijsttrekkerschap ambieerde, zou de verkiezingscampagne van Brinkman betalen, maar deed dat uiteindelijk niet. Vermoedelijk ligt hier de oorzaak van de breuk.

Brinkman is al enige tijd actief voor Groep De Mos en behoorde tot de kandidaat-raadsleden die konden rekenen op een verkiesbare plaats op de lijst. Maar Brinkman kreeg in het najaar van De Mos te horen dat de beoogde nummer 2, de naam van Rita Verdonk was toen nog niet bekend, hem niet wilde en dat hij daarom van de kandidatenlijst werd afgevoerd. De invloed van Verdonk reikt ver; De Mos doet wat zij wil. Fractieleden maken zich daar grote zorgen over. Hun leider hengelt van rechts (Verdonk) en links (oud-PvdA-wethouder Constant Martini) mensen binnen die in al die jaren niets met de partij hebben gehad. Zij gaan uitsluitend voor zichzelf.

Richard de Mos, die zonder overleg en in zijn eentje de kieslijst samenstelt (partijleden hebben daar niets over te zeggen), is lyrisch over Verdonk. Hij noemt haar een 'dijk van een vrouw' die met haar rijke bestuurservaring de perfecte running mate is. Zij is aangetrokken als eerste kandidaat-wethouder. De Mos houdt er namelijk rekening mee dat zijn terugkeer als wethouder door andere partijen niet wordt gepruimd, vanwege de verdenking van criminele activiteiten waarvan hij door het Openbaar Ministerie wordt verdacht.

"Met een tweede plek kan Verdonk niet uit de voeten; dat past niet in de aard van het beestje."

Bovendien denkt De Mos met Verdonk een stemmenkanon binnen te halen. De partij staat er in de peilingen goed voor, maar De Mos rekent met de nieuwe nummer 2 op een nog grotere winst. Dat is zeer de vraag; de populariteit van Verdonk is na 2006 als sneeuw voor de zon verdwenen. En jonge kiezers kennen haar niet.

Voor Rita Verdonk is haar voordracht de eerste stap op weg naar wat zij altijd heeft geambieerd: de baas zijn. Want met een tweede plek kan Verdonk niet uit de voeten, dat past niet in de aard van het beestje. Als Richard de Mos toch zou worden veroordeeld en de politiek zal verlaten zoals hij eerder heeft aangekondigd, staat Verdonk klaar om de boel over te nemen.

Dát, en niets anders, is haar grote drijfveer.