Jos Heymans

De helft vrouwen, het kan maar het zit er niet in

18 december 2021 06:17

Hoe het in de wereld is gekomen is niet duidelijk, maar het nieuwe kabinet zal niet voor de helft uit vrouwen bestaan. In de afgelopen dagen ging de hardnekkige mare dat de vier partijen bij de verdeling van de ministersposten hadden afgesproken dat die voor de helft door vrouwen zouden worden bemenst. Op zijn eerste persconferentie als formateur ontkrachtte Mark Rutte de afspraak. Er is door sommige partijen wel iets gezegd dat naar die man-vrouwverdeling wordt gestreefd - laten we raden: D66 en ChristenUnie – maar harde afspraken zijn er niet gemaakt.

Het zou verwondering wekken als de VVD-formateur nu plotseling voor een gelijke verdeling tussen man en vrouw zou zijn. Bij al zijn vorige kabinetten is zo'n afspraak nooit gemaakt, omdat bij Rutte de sekse er niet toe doet, maar de kwaliteit bepaalt is of iemand een plek in het kabinet krijgt. Wie terugkijkt naar de bordesfoto uit 2010, het eerste kabinet-Rutte van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV, ziet dertien mensen staan op de trappen van Huis ten Bosch, onder wie vier vrouwen. Eén daarvan is de koningin, de drie anderen zijn minister: Edith Schippers (VVD), Melanie Schultz van Haegen (VVD) en Marja van Bijsterveldt (CDA).

"Bram Peper, ooit de partner van Kroes, vond zelfs dat zijn ex-vrouw premier moest worden in plaats van Rutte."

In Rutte-2, met de PvdA, liep het aantal vrouwelijke ministers op tot vijf (naast acht mannen) en Rutte-3 begon met zes vrouwen tegenover tien mannen. Hoewel het aantal geleidelijk stijgt, zijn met name vrouwen in de VVD tot nu toe ontevreden. Oud-Eurocommissaris Neelie Kroes en oud-minister Annemarie Jorritsma spraken openlijk hun verontwaardiging uit dat vrouwen in de VVD niet aan bod kwamen. Bram Peper, ooit de partner van Kroes, vond zelfs dat zijn ex-vrouw premier moest worden in plaats van Rutte. Het maakte geen indruk.  Misschien ook wel omdat Kroes juist altijd tégen een vrouwenquotum was geweest. Je moest er als vrouw gewoon hard voor werken.

Zo op het oog moet de VVD in staat zijn om vier vrouwelijke ministers voor te dragen. Dilan Yeşilgöz-Zegerius, nu staatssecretaris Klimaat en Energie, zou kunnen promoveren. En hardnekkig is het gerucht dat Rutte Jeanine Hennis-Plasschaert, de opgestapte minister van Defensie, terug zou willen. Barbara Visser (Infrastructuur) houdt het voor gezien en naar verwachting keert ook Tamara van Ark vanwege haar nekklachten niet terug. Maar in de partij zit genoeg vrouwelijk talent, onder wie Kamerlid Bente Becker, partijvoorzitter Christianne van der Wal en vicefractievoorzitter Sophie Hermans. Van de laatste wordt verwacht dat zij niet naar het kabinet gaat, maar de fractie gaat leiden.

'Europarlementariër Esther de Lange wordt vaak genoemd (maar dat kan tegen je werken). '

Ondanks het vertrek van Kajsa Ollongren en Ingrid van Engelshoven heeft D66 voldoende vrouwen in de partij die ministeriabel zijn. Drie van de zes, dat moet lukken, zeker als partijleider Sigrid Kaag uiteindelijk voor het kabinet kiest. Hoewel niet alle vrouwen bij D66 beschikbaar zijn, bijvoorbeeld omdat ze hun huidige functie pas kort bekleden, is het arsenaal aan talent rijkelijk aanwezig: Kamerlid Salima Belhaj, rector Rianne Letschert van de Universiteit van Maastricht, oud-Europarlementariër Marietje Schaake en Ingrid Thijsse, voorzitter van de werkgeversvereniging VNONCW.

Zelfs het uitgeklede CDA zou nog voldoende vrouwen kunnen leveren, ook al liggen Ank Bijleveld (afgetreden als minister van Defensie) en Mona Keijzer (door Rutte ontslagen als staatssecretaris) niet voor de hand. Europarlementariër Esther de Lange wordt vaak genoemd (maar dat kan tegen je werken) en Anne Kuik zou het zeker kunnen, maar opteert vermoedelijk voor het fractievoorzitterschap. Oud-Kamerlid Madeleine van Toorenburg is eveneens ministeriabel. Bij de ChristenUnie, die twee ministersposten krijgt, is de buit al verdeeld: Carola Schouten wordt opnieuw minister en vicepremier.

Aan kwaliteit geen gebrek, maar de partijen moeten het ook nog willen. Dat er geen harde afspraken zijn gemaakt over een vrouwenquotum, zegt genoeg over het belang dat de coalitiepartners eraan hechten: geen.