Olaf Koens

Nergens is de hemel breder, de ruimte groter

27 september 2021 05:58

De bus is geen minuut sneller gaan rijden en toch lijkt alles kleiner. Het tankstation met de gigantische neonverlichting, dat was zo groot als Amerika. De boerderijen liepen oneindig door, tot aan het Wad en misschien wel verder. De pier strekte zo diep de zee in dat je het gevoel had dat je zo in Engeland was.

"Ik herinner mij de voetstappen van mijn vader, altijd een mijl voor de mijne."

Een week geleden was ik even terug in het noorden van Friesland, op de plek waar ik opgroeide. In je jeugd is alles groot en niet alleen omdat je zelf amper boven de heupen van je moeder uitkwam. Ik herinner mij de voetstappen van mijn vader, altijd een mijl voor de mijne. Een hond was zo groot als een koe. De populieren priemden tot in de hemel, de dijk was een onneembare vesting waar het water altijd achter zou blijven. Tot ik volwassen was kende ik geen grotere stad dan Groningen. 

(Een chronische ziekte, wist ik, was een ziekte die je alleen in het Medisch Centrum in Groningen kon laten behandelen, een ziekte waar de knappe koppen in die wereldstad wel raad mee zouden weten…)

"Holwerd is niet meer het donkere gat waar niets was."

Terugkeren naar de plekken uit je eigen jeugd is een hachelijke onderneming. Toen ik, tien jaar nadat ik me weer had uitgeschreven bij de universiteit, terugkeerde in Groningen bleek de stad veel kleiner dan gedacht. De faculteit, mijn studentenhuis, het café waar ik werkte, ik had ze onthouden als lange fietstochten – het bleek allemaal op loopafstand. 

Zo stond ik, een kwart eeuw later, weer in Holwerd. In de weilanden staan nu bloemenvelden, ongetwijfeld om de biodiversiteit op te schroeven. Een begrip waar men toen alleen in natuurwinkels over sprak. Holwerd is niet meer het donkere gat waar niets was. De statige huizen zijn opgeknapt, er is zelfs een hotel waar je ook nog eens fatsoenlijk kunt eten. 

(Vergeet het maar, de dokterswoning en de oude school zijn al lang opgekocht door lieden uit de Randstad die met de overwaarde van hun Amsterdamse woning de hele dorpsstraat hebben ingelijfd.)

"Is alles kleiner geworden? Ik loop met dezelfde zevenmijlspassen als die van mijn vader."

Mijn ouderlijk huis is tegen de vlakte gegooid, de populieren zijn geveld. Er staat nu iets wat nog het meest op een bungalow lijkt. De straaljagers van de Vliegbasis in Leeuwarden scheren nog altijd over het land, iets wat toen, en nu ook nog, angst inboezemt. Nu omdat ik die bommen van veel te dichtbij heb zien ontploffen. 

Is alles kleiner geworden? Ik loop met dezelfde zevenmijlspassen als die van mijn vader. Dorpen waarvan ik dacht dat ze uren verderop waren, daar rij je nog geen tien minuten later voorbij. Alleen de ruimte, die is hetzelfde gebleven. Nergens is de hemel breder, de ruimte groter dan in het noorden van Friesland. De ruimte is onmetelijk groot. Waar ik toen niet van kon dromen, blijkt gemakkelijker dan ooit: in amper twee uur rij je terug naar Amsterdam.

Olaf Koens (1985) is correspondent voor RTL Nieuws in het Midden-Oosten, met als standplaats Istanbul. Na zijn studie filosofie ging hij in 2007 als correspondent aan de slag in Moskou. In 2015 werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar. Hij schreef de boeken 'Koorddansen in de Kaukasus', 'Oorlog en kermis' en 'Paarden vliegen businessclass'.