Olaf Koens

Persreis

13 september 2021 05:58

Een persreis is foute boel. Wanneer een bedrijf of een organisatie ineens de deuren open zwaait voor journalisten is er meestal iets te verbergen. Wanneer regeringen of ministeries journalisten in de watten leggen, dan weet je zeker dat er iets niet klopt.

Een paar weken geleden werd ik uitgenodigd door de Turkse overheid om te komen kijken aan de grens met Iran. Nu de taliban in rap tempo Afghanistan onder controle hebben, komen steeds meer vluchtelingen naar Turkije. We mochten de zwaarbewapende militairen aan de grens filmen en kregen een rondleiding in een deportatiecentrum. Het was een show, speciaal opgevoerd voor de buitenlandse televisiezenders. De Afghaanse vluchtelingen worden slecht behandeld. We maakten deze reportage. De tickets, het vervoer, verblijf en ook het eten betaalden we zelf. 

"Waarom zelf de rekening betalen? Ankara deelt uit!"

Een Turkse ambtenaar, die de reis begeleidde, was verbaasd. "Waarom zelf de rekening betalen? Ankara deelt uit!" Ik legde uit dat het simpelweg niet mocht, dat wij eigenlijk nooit op persreizen gaan en zeker niet tegen betaling. Terug in het vliegtuig naar Istanbul kon ik me herinneren dat er één uitzondering is geweest: een persreis naar Jekaterinenburg. 

Het moet een jaar of tien geleden zijn geweest. Ik was op vakantie in New York toen mijn Russische telefoon midden in de nacht rinkelde. Versuft nam ik op. Ik had geen flauw idee waar het over ging. Ik mompelde beleefd iets terug en viel weer in slaap. Na de vakantie, terug in Moskou, kreeg ik e-mails over een reis naar Jekaterinenburg, maar die gooide ik ongelezen weg. Dat was toch niet voor mij. Tot, weer een paar weken later, vroeg in de morgen de deurbel ging. Er stond een man met een chauffeurspet voor de deur. "Uw vlucht naar Jekaterinenburg vertrekt over een paar uur, ik rij u naar de luchthaven", zei hij. 

"In een roes heb ik de reis afgemaakt. Ik kan me er weinig van herinneren."

Ik ben toch maar ingestapt. Pas in het vliegtuig begon het te dagen. Het stadsbestuur van Jekaterinenburg had hoog ingezet als kandidaat-gastheer van de Wereldexpo in 2020. De bonkige stad achter de Oeral vol fabrieken en metaalarbeiders zou het mondiale centrum van cultuur worden. Ik werd van kunstgalerij naar cocktailparty gereden, van klassieke concerten naar postmoderne geluidsinstallaties. 

Op de tweede dag, toen ik wakker werd in een suite van een duur hotel, ben ik met hangende pootjes naar de organisatie gegaan. "Ik heb me vergist", zei ik. "Leuk om hier te zijn, maar ik kan hier echt niets over schrijven." De hipsters van het PR-bedrijf vonden het fantastisch. Ze drukten zelf op rekening van het stadsbestuur flessen sterke drank achterover. In een roes heb ik de reis afgemaakt. Ik kan me er weinig van herinneren. Overal waren cocktails, op een gegeven ogenblik zat ik weer in een vliegtuig. Dezelfde chauffeur met de pet zette mij thuis af. Uitgeput ben ik in slaap gevallen. De hele Expo in Jekanterinenburg ben ik vergeten. 

Vorige week kreeg ik een e-mail met een uitnodiging voor de Expo 2020. Niet Jekaterinenburg, maar Dubai gaat het organiseren. De pandemie heeft het een jaar uitgesteld. Het Nederlands paviljoen zet in op water, energie en voedsel. Ik ben benieuwd of ze een persreis organiseren…

Olaf Koens (1985) is correspondent voor RTL Nieuws in het Midden-Oosten, met als standplaats Istanbul. Na zijn studie filosofie ging hij in 2007 als correspondent aan de slag in Moskou. In 2015 werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar. Hij schreef de boeken 'Koorddansen in de Kaukasus', 'Oorlog en kermis' en 'Paarden vliegen businessclass'.