Yesim Candan

Jij bent zeker niet in Nederland geboren?

11 juni 2021 06:05

"Hoe heet je nou? Yesim?" Nee, het is met een sh. Ye/sh/im. Eigenlijk hoort er een kringeltje onder de s: Yeşim. Als mensen mijn naam eenmaal goed uitspreken, krijg ik altijd te horen dat ze die zo mooi vinden. Yesim betekent jade: de groene steen. Alle Turkse namen hebben een betekenis. Je draagt je naam. Je bént je naam. Mijn tante heeft mij mijn naam gegeven. Ze twijfelde tussen Yasemin en Yesim, het werd dus die laatste. Al word ik sinds mijn twaalfde Yas of Yassie genoemd.

Ik ben geboren en getogen in Rotterdam. Maar nog altijd vragen mensen mij of ik in Nederland ben geboren. Dit vind ik heel vervelend. Vooral omdat ik deze vraag al mijn hele leven krijg. Als ik Lara, Sofia of Noor had geheten, dan werd die niet steeds aan mij gesteld. Aan mijn Nederlandse uitspraak hoor je absoluut dat ik hier ben geboren. Biculturele Nederlanders die niet in Nederland zijn geboren, hebben meestal een accent. Wat ik overigens helemaal niet storend vind – een accent geeft de taal een muzikale intonatie.

"Uit mijn baarmoeder kon toch geen Saskia, Fleur of Maaike komen? Dat zou zijn alsof ik ineens in Volendamse klederdracht zou gaan rondlopen."

Toen ik voor mijn oudste kind een Turkse naam had gekozen, waren mijn kennissen en vrienden hoogst verbaasd. "Weet je het wel zeker?" vroegen ze. "Ze gaat in Nederland wonen, hè?" Ik was echt ontzet hierover, Yasemin vond ik gewoon de allermooiste naam. Uit mijn baarmoeder kon toch geen Saskia, Fleur of Maaike komen, grapte ik nog. Dat zou zijn alsof ik ineens in Volendamse klederdracht zou gaan rondlopen. "Nee Yesim, wat dom van je!" reageerden de mensen om mij heen. "Noem haar dan op zijn minst Jasmine." Nee, zei ik dan. "Mijn dochter heet Y A S E M I N, op zijn Turks."

Maar biculturele Nederlanders zijn hun kinderen steeds vaker internationale namen gaan geven. De gedachte hierachter is dat die kinderen dan later door hun naam geen hinder ondervinden met solliciteren, of zich op een of andere manier buitengesloten voelen. De ouders zijn bang dat hun kinderen door hun niet-Nederlandse naam anders zullen worden behandeld. Daarom kiest deze generatie niet-Arabische of niet-Turkse namen voor hun kinderen.

"Gaan mijn kinderen later ook telkens die irritante vraag krijgen of ze in Nederland zijn geboren?"

Zelf heb ik de afgelopen tijd eindeloos gepiekerd over de Turkse namen die ik mijn kinderen heb gegeven. Gaan zij later ook telkens die irritante vraag krijgen of ze in Nederland zijn geboren? Opeens begrijp ik de slimme biculturelen met Nederlandse of 'neutrale' internationale namen. Buitenlandse namen – en dan heb ik het niet over Engelse of Duitse namen, maar over Turkse, Arabische of Surinaamse – roepen vragen op, gebaseerd op vooroordelen.

Mijn zoontje Can heeft onlangs als schoolopdracht een verhaal geschreven over zijn leven over twintig jaar. Hij is dan keeper bij FC Hawaï, zijn vrouw is half-Colombiaans en half-Nederlands en een van zijn zonen heet Roemer. Ik wilde mijn Turkse roots doorgeven aan mijn half-Nederlandse kinderen via hun namen. En ik vond het ook belangrijk dat zij hun kinderen Turkse namen zouden geven. Maar bij nader inzien denk ik: laat maar. Mijn kleinzoon Roemer zal vast niet zijn hele leven telkens de vraag krijgen of hij in Nederland is geboren.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.