Yesim Candan

Ik vast voor de vermoorde vrouwen

16 april 2021 06:01

Zeventig rode schoenen staan op de Dam tussen de dwarrelende duiven die op zoek zijn naar eten. Het lijkt wel een herdenking. Stilte heerst in de groep van 35 personen - meer dan dit aantal stond de gemeente niet toe in verband met de coronapandemie. Femicide, de moord op vrouwen, is de reden dat wij hier zijn. Het is een initatief van mij, samen met schrijfster Stella Bergsma en kunstenaar Mick Johan. Die heeft de rode schoenen bedacht, geïnspireerd door de Turkse kunstenaar Vahit Tuna, die 440 rode schoenen in Istanbul tentoonstelde ter nagedachtenis aan de vrouwen die in 2019 zijn vermoord door hun man.

Uitgerekend Turkije trok zich onlangs terug uit het Istanbul-verdrag, een Europese conventie die vrouwen moet beschermen tegen geweld en mishandeling en nota bene in Turkije is ondertekend. Als de kapitein het zinkende schip verlaat, dan overlijden de passagiers. Afgelopen drie maanden is de pleuris uitgebroken in Turkije: zeventig vrouwen zijn in koelen bloede vermoord, vaak in het bijzijn van hun schreeuwende kinderen.

Beeld van het protest op de Dam. Beeld van het protest op de Dam.

Het doet me denken aan delen van Afrika waar rebellen verkrachtingen hanteren als wapen. Deze mannen vermoorden doelbewust de vrouwen voor de ogen van hun kinderen. Ik ken een vrouw in Turkije die de zorg voor haar twee neefjes op zich moest nemen omdat hun vader hun moeder had vermoord. Hun vader ging de gevangenis in, de jongens ondergingen een trauma. De waargebeurde film Voice of Pain, over het leven van de zanger Müslüm Gürses, brengt femicide treffend in beeld. De vader van deze Turkse André Hazes vermoordt voor de ogen van alle kinderen hun moeder en haar baby.

Femicide komt niet alleen in Turkije voor. In Nederland wordt elke tien dagen een vrouw vermoord door de (ex-) partner. Sinds het uitbreken van de coronapandemie zijn vrouwen in kwetsbare situaties bovendien nog onveiliger dan ze al waren. Eurostat, het Europees bureau voor statistiek, zette ons land in 2018 op de zesde plek in een lijst van femicide, gepleegd door een (ex-) partners. Daarmee staan we boven Italië, Spanje en Frankrijk. Waarom horen we hier zo weinig over? Een voorbeeld is de omgebrachte Rotterdamse scholiere Hümeyra, waarbij de politie niet alert genoeg was. Buiten ons stille protest op de Dam hoor ik er bitter weinig over in de media.

"Ik wil stilstaan bij alles waar ik dankbaar voor ben en waar ik voor wil strijden."

De ramadan is weer begonnen. Het is voor het eerst sinds lange tijd dat ik heb besloten mee te vasten. Maar ik doe dit niet omdat ik het geloof belijd zoals het 'zou moeten'. De ramadan is voor mij synoniem aan een spirituele maand waarbij we even stilstaan en overdenken. Ik wil stilstaan bij alles waar ik dankbaar voor ben en waar ik voor wil strijden. Die strijd bestaat voor mij nu uit het eren van de vrouwen die om het leven zijn gebracht puur omdat ze een vrouw zijn, en voor alle kinderen die zonder hun moeder achterblijven.

Misschien kunnen we allemaal deze maand nadenken over wat we kunnen doen om aandacht te besteden aan het feit dat er elke tien dagen een vrouw in Nederland wordt vermoord. Zodat de Dam niet meer hoeft te worden versierd met rode damesschoenen.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.