Jos Heymans

Sterkte voor de zwevende kiezer

27 februari 2021 06:51

Meer dan ooit spelen de verkiezingsdebatten op radio en tv een doorslaggevende rol bij de keus van kiezers welke partij op hun stem mag rekenen. Verkiezingsbijeenkomsten in zaaltjes zijn er niet door een verbod op samenkomsten. Flyeren in binnensteden heeft geen zin: de winkels zijn dicht, dus de kiezers zijn er niet.

Corona schopt de boel behoorlijk in de war. Behalve dan bij Thierry Baudet die de straat op gaat zonder mondkapje, geen afstand houdt en handen schudt alsof dat de normaalste zaak van de wereld is. De leider van Forum krijgt er misschien extra kiezers mee, de kans op besmetting is groter.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Politie kijkt of Baudet coronaregels overtrad op Urk

De partijen voeren campagne met filmpjes op radio, tv en vooral social media. Maar om grote groepen kiezers te bereiken, heb je de debatten op radio en tv nodig. Die trekken een miljoenenpubliek. Zeker nu, waar andere mogelijkheden ontbreken om met de kiezer in contact te komen. Wie in die debatten goed scoort, hoeft zich doorgaans weinig zorgen te maken over de uitslag van de verkiezingen. Zo werd de PvdA in 2012 de tweede partij van Nederland dankzij succesvolle optredens van Diederik Samsom in tv-debatten.

"Wie in die debatten goed scoort, hoeft zich doorgaans weinig zorgen te maken over de uitslag van de verkiezingen."

Je zou zeggen dat elke lijsttrekker de kans op een tv-optreden met beide handen aangrijpt. Zelfs Geert Wilders weet dezer dagen de studio's van de door hem verafschuwde publieke omroep te vinden. Zondag was hij bij WNL, vrijdag bij de NOS. En ook Nieuwsuur, EenVandaag en andere mogen op zijn komst rekenen. Niet omdat hij wil, maar omdat hij moet om zijn achterban te bedienen. Het was dan ook raar dat DENK-leider Farid Azarkan van de week afzegde voor deelname aan een verkiezingsuitzending van Nieuwsuur. Hij was ziek, liet hij weten, maar een dag later weer beter. Dankzij de kippensoepen van zijn vader. Maar voor een nieuw optreden in Nieuwsuur heeft Azarkan geen tijd.

De radio- en tv-debatten zijn cruciaal voor de lijsttrekker. Er zijn nog veel zwevende kiezers te overtuigen, bij elkaar goed voor 35 Kamerzetels. Dat is heel wat: zo'n beetje de omvang van de VVD als grootste partij in de peilingen. Je mag dan verwachten dat de lijsttrekkers hun uiterste best doen kiezers aan zich te binden. Maar dan moet je je wel anders opstellen dan in het Radio 1-debat van gisteren. Dat was weer ouderwets vliegen afvangen, de zwevende kiezer is er niets wijzer van geworden.

"Er zijn nog veel zwevende kiezers te overtuigen, bij elkaar goed voor 35 Kamerzetels."

Je wilt in zo'n debat horen wat de lijsttrekkers de komende vier jaar gaan doen, hoe ze problemen gaan oplossen. Dat D66 en GroenLinks wat extra's willen doen voor het onderwijs, was al bekend. Maar hoe ze miljarden euro's extra willen gebruiken, bleef vaag. Kleine klassen, meer leerkrachten. Het is gemakkelijk gezegd, maar die extra leerkrachten moeten eerst nog worden opgeleid. Die zijn in de komende kabinetsperiode niet inzetbaar. En ook de VVD vindt het onderwijs belangrijk, maar Rutte voelt er weinig voor het bestaande budget van 40 miljard te verhogen. Het geld moet anders verdeeld worden. Als kiezer weet je nog niks.

En komen er straks weer bezuinigen als gevolg van de enorme corona-uitgaven? Gaan de belastingen omhoog? We weten het niet. PvdA en CDA willen miljarden extra uitgeven om voor eens en altijd af te rekenen met de woningnood. Er moeten één miljoen woningen worden gebouwd, want wonen is een recht voor iedereen. Maar waar komt het geld vandaan? Rutte waarschuwde voor al die wensenlijstjes die tientallen miljarden extra gaan kosten.

"En toezeggingen kwamen er niet, doodsbang straks met handen en voeten gebonden te zijn."

Er moet fors geïnvesteerd worden in het klimaat, anders gaat de aarde eraan. Maar er is in de verre verte geen consensus te bespeuren over de aanpak. Wilders denkt met drie kerncentrales alle huizen te kunnen verwarmen. Maar waar dat geld vandaan moet komen, geen idee. Zo hadden alle dertien lijsttrekkers ieder hun eigen wensen, die zonder steun van andere partijen niet gerealiseerd kunnen worden. En toezeggingen kwamen er niet, doodsbang straks met handen en voeten gebonden te zijn. Alle partijen zijn wat dat betreft hetzelfde: de kaarten worden voor de borst gehouden. Onderhandelen doen we pas ná de verkiezingen.

De zwevende kiezer is de dupe. Die is voor zijn keuze aangewezen op de stemwijzers. Maar ook daarmee manipuleren partijen om maar zo goed mogelijk voor de dag te komen.

Arme kiezer.