Jeroen Akkermans

Grenzen in tijden van corona

22 februari 2021 06:00

Er zijn grenzen. Op de snelweg tussen Berlijn en Nederland stop ik onderweg altijd bij Marienborn/Helmstedt, aan de voormalige grens tussen Oost- en West-Duitsland. Duidelijker kun je een grens niet trekken. De nietsontziende schijnwerpers staan er nog, net als een eindeloze rij grensloketten. Elke lijn op deze historische plek is streng doch simpel. Ik heb mijn kinderen hier altijd even aan de geur van dictatuur laten ruiken. De DDR was een land waar niet gevraagd werd, maar gedaan. Wees waakzaam, wil het monument maar zeggen.

Het blijft dit keer bij een paar fotootjes, de tijd dringt. Ik ben op weg naar Nederland en dien rekening te houden met de avondklok. De coronamaatregel herinnert mij aan de tijd dat ik van mijn ouders op tijd thuis moest zijn. Ik vond dat onzin. Je bent pas te laat zodra het licht aan gaat in de nacht. Toch maakte ik er een sport van om met onmogelijke snelheid naar huis te fietsen om alsnog mijn deadline te halen. Ik was in die zin een braaf jongetje en dat kenmerkt zich door het verdedigen van andermans belangen.

'Alleen samen krijgen we corona onder controle.'  Als het rationeel niet lukt, dan maar emotioneel.

Ik mocht thuis best veel, maar op tijd thuis zijn van een avondje stappen, daar bleven ze verdomd streng in. Achteraf kun je stellen dat in de volharding de kwetsbaarheid van autoriteit schuilde. Een grens is doodeenvoudig te stellen, de twijfel begint bij de handhaving. Want waar ligt de grens van de grens? Bij vijf minuten? Of zit er een academisch kwartiertje bij? Sancties? De klok is een linke vorm van gezag. Voor je het weet staat de geloofwaardigheid van de macht op het spel. Ik liet mijn ouders begaan en dacht: mijn tijd komt nog wel.

Veertig jaar later zit ik achter het stuur aan de Duits-Nederlandse grens bij Bad Bentheim. Aan Nederlandse kant zie ik voor het eerst in lange tijd een politieauto klaar staan. Nederland mag zonder excuus niet meer de openbare weg na 21.00 uur. Een bezoek aan mijn moeder, dat gaat zomaar niet. Om de regels niet te overtreden overnacht ik bij mijn schoonouders.  

De maatregel van de Nederlandse overheid doet aan mijn ouders denken. Er wordt een grens ingesteld, niet omdat mama en papa dat zo leuk vinden. Nee, het is voor mijn eigen bestwil. 'Alleen samen krijgen we corona onder controle.'  Als het rationeel niet lukt, dan maar emotioneel. Het parlement gedroeg zich, met uitzondering van Kees van der Staaij, als het gehoorzame jongetje en liet de avondklok ongemoeid.

'Aan het juridische pleisterwerk is af te lezen hoe moeilijk het is om vrijheid in te perken. En zo hoort het ook.'

Er moest een man die de viruswaarheid in pacht denkt te hebben aan te pas komen om de rechtmatigheid van de avondklok in twijfel te trekken. Een rechtsstaat controleert de gemakzucht van een gezaghebber en straft die zo nodig af. Inperking van de vrijheid van een heel land gaat zo maar niet. En jawel, de avondklok moest van de rechter terug naar de tekentafel. De avondklok wordt gehandhaafd, maar aan het juridische pleisterwerk is af te lezen hoe moeilijk het is om vrijheid in te perken. En zo hoort het ook.  

De volgende dag bel ik dan eindelijk aan bij het huis van mijn moeder, de huissleutel blijft dit keer op zak. Het coronavirus heeft een onzichtbare grens rondom het huis heeft getrokken. Ik heb proviand, medicijnen, bloemen en haringen naar het tijdelijke Sperrgebiet meegenomen.

'Ik stop op de drempel van mijn moeders slaapkamer. Ze schrikt van de afstand en mijn mondkapje.'

Voor mijn 91-jarige moeder kwam de afspraak voor een vaccin te laat. Ze heeft op het nippertje corona gekregen en zal op eigen kracht het virus moeten bestrijden. Mijn zusje waakt dag en nacht over haar. Ik stop op de drempel van mijn moeders slaapkamer. Ze schrikt van de afstand en mijn mondkapje. We zwaaien. Zo dichtbij en toch ver weg.

Terug naar huis moet ik haast maken. Net op tijd rijd ik voorbij de grensgemeente Bad Bentheim. Ik heb Nederland achter mij gelaten vlak voor het ingaan van de avondklok.

Lang leve de Duitse grens. Nooit gedacht dat ik dit nog eens zou opschrijven. De weg naar Berlijn ligt open. Ik verheug me op een pauze bij Marienborn/Helmstedt.