Jos Heymans

Verkiezingen in met boter op het hoofd

30 januari 2021 06:29

Ik begrijp best dat politici soms knettergek worden van Mark Rutte. Wat hij ook doet, het blijft niet aan hem kleven. En ondertussen stijgt zijn partij wekelijks in de peilingen. Met zo’n veertig voorspelde zetels lijkt de VVD met nog zes weken te gaan niet meer in te halen. Er moeten wonderen gebeuren als Rutte niet opnieuw minister-president wordt.

De frustratie wordt gevoed door Rutte zelf, die keer op keer herhaalt dat hij eindverantwoordelijk is maar vervolgens over gaat tot de orde van de dag. In zijn persconferentie van vrijdag zei hij dat hij mag worden afgerekend op het trage verloop van het vaccinatieprogramma, op het uitblijvende effect van de coronamaatregelen. Ja, er was eind vorig jaar een fout gemaakt door in te zetten op AstraZeneca. Nooit gedacht dat Pfizer als eerste met een succesvol vaccin zou komen. En dat maakte vaccinatie een stuk ingewikkelder met diep ingevroren vaccins en de toediening van niet één maar twee ampullen. De GGD’s waren daar niet op voorbereid. Nederland ging als laatste prikken.

'Rutte, slim als hij is, zei vrijdag wel zes keer dat hij en niemand anders eindverantwoordelijk is voor alles wat er mis gaat.'

Het gebrekkige vaccinatieprogramma en de eerdere mislukkingen met de coronamelder (slechts een kwart gebruikt ‘m, veel te weinig om effectief te zijn) en het testprogramma dat schoorvoetend en veel te laat van de grond kwam; de beschuldigende vinger wijst altijd in de richting van Hugo de Jonge. Hij heeft het allemaal niet goed gedaan. De premier blijft buiten schot.

Rutte, slim als hij is, zei vrijdag wel zes keer dat hij en niemand anders eindverantwoordelijk is voor alles wat er mis gaat. Dat kon hij zeggen in de wetenschap dat hij er niet op afgerekend wordt. De reeks van gebroken beloftes; je hoort er niemand meer over klagen. De duizend euro voor elke werkende Nederlander, het veto op de miljardensteun aan Griekenland, en handen af van de hypotheekrenteaftrek. Het is niet gebeurd, maar niemand zeurt erover. Zelfs de multinationals hoor je niet meer over de beloofde afschaffing van de dividendbelasting. Rutte blijft gewoon hun held. De toeslagenaffaire maakte een einde aan de politieke carrière van staatssecretaris Menno Snel, minister Eric Wiebes en oppositieleider Lodewijk Asscher. Niet van Rutte.

Daar word je als lijsttrekker van een andere partij moedeloos van. Hoe overtuig je de kiezer dat ze op jou moeten stemmen en niet op Rutte? Het CDA heeft het afgelopen weekend de aanval op Rutte ingezet. Wopke Hoekstra sabelde op het congres van zijn partij de VVD neer. De overheid is door de VVD de eigen burgers gaan wantrouwen, betoogde Hoekstra. "De erfenis van tien jaar VVD is een reeks van gebroken beloftes."  Ook Mona Keizer sneerde bij WNL naar Rutte 'dat we allemaal nog zitten te wachten op die duizend euro'. En Raymond Knops, campagneleider van het CDA en medebedenker van de aanval op Rutte, vindt het allemaal mooi.

'Rutte ligt er geen moment wakker van. Als ze de VVD willen besmeuren: ze doen maar.'

Daar is allemaal niks mis mee, vooral niet als het de oppositiepartijen zijn die hun pijlen op de VVD richten. Die hebben al tien jaar lang kritiek op Rutte, wiens beleid vooral is gestoeld op economische groei. Maar het CDA heeft zes jaar naar hartenlust meegedaan aan de uitvoering van het beleid van twee van de drie Rutte-kabinetten. Hoekstra, Keizer en Knops maken als minister en staatssecretarissen al jaren deel uit van de ploeg van Rutte. Toen hoorden we ze niet over het wanbeleid van de VVD-voorman.

Ook coalitiepartners D66 en ChristenUnie nemen meer en meer afstand van Rutte en de VVD. Hoewel ze er duidelijk minder hard ingaan dan het CDA. CU-leider Gert Jan Segers is klaar met de VVD, die ‘ons individuele belastingstelsel zo ongeveer heeft uitgevonden’ en tegenstemt als vluchtelingenkinderen moeten worden opgevangen. En Rob Jetten (D66) heeft langzaamaan genoeg van de laconieke EU-houding van de premier. Hij ergert zich dood aan de jolige grapjes van Rutte over de Europese Unie.

Rutte ligt er geen moment wakker van. In verkiezingstijd mogen coalitiepartners hun gang gaan. Als ze de VVD willen besmeuren: ze doen maar. Het is een strategie die de afgelopen tien jaar op geen enkele manier heeft gewerkt. Dat zouden ze bij CDA, D66 en ChristenUnie inmiddels toch ook moeten weten. Straks schuiven ze weer vrolijk aan de formatietafel aan. Met de boter nog altijd op het hoofd.