Jeroen Akkermans

De nieuwe Merkel

11 januari 2021 06:00

Opgelet, in Duitsland gaat het superverkiezingsjaar van start. De Duitsers gaan maar liefst zeven keer naar de stembus en kanselier Merkel vertrekt over acht maanden uit de politiek.  

Gegarandeerd een machtsovername dus en naar het zich laat aanzien een vreedzame. Groot nieuws, denk ik, want het gaat om onze buren, de machtigsten die er zijn in Europa. Duitsland is bovendien onze belangrijkste handelspartner en Wout Weghorst voetbalt in de Bundesliga. Maar als ik jou vraag wat Friedrich Merz, Armin Laschet, Markus Söder en Norbert Röttgen met elkaar gemeen hebben, vrees ik dat je past. Nooit van gehoord, waarschijnlijk. 

"Als ik vraag wie wel eens heeft gehoord van Bernie Sanders, Michael R. Bloomberg en Kamala Harris, dan gaan alle handen de lucht in."

Nee, dan Amerika. Inderdaad die Bananenrepubliek, wereldberoemd van Netflix. Vraag ik wie wel eens gehoord heeft van Bernie Sanders, Michael R. Bloomberg en Kamala Harris, dan gaan alle handen de lucht in. De presidentskandidaten uit het land van horen zeggen staan tot ver over de grens in de schijnwerpers. De Amerikaanse politiek is een 'Blockbuster'. 

In het Duitse dorp, over de grens bij Enschede, draait de B-film. Merz, Laschet of Röttgen, één van de drie hoopt aanstaande zaterdag af te rekenen met de figurantenrol. Ze dingen dan naar het partijvoorzitterschap van de CDU. Maar pas op, de nieuwe voorzitter is niet automatisch de Nieuwe Merkel. Er is nóg een kandidaat, Markus Söder uit Beieren. Ik vermoed dat er wederom geen belletje rinkelt. Söder wil stiekem graag de Nieuwe Merkel worden, maar alleen als hij voor de post gevraagd wordt. Dat zit zo: Söder is de baas van de Christlich-Soziale Union (CSU). Dit is de Beierse zusterpartij van de Christlich-Demokratische Union (CDU), de partij van Merkel. De landelijke CDU werkt in Berlijn dus samen met het Beierse CSU. Weet Merz of Laschet of Röttgen de komende maanden van Berlijn tot Brussel geen indruk te maken, dan komt Markus Söder in het spel. Een geheime favoriet uit Beieren, het is over de grens bijna niet uit te leggen.  

"Merkel was 'het pientere meisje van Helmut Kohl' groeide uit tot een crisis-kanselier in broekpak"

Er is eerder een poging gedaan tot een wisseltruc tussen CDU en CSU. In 2002 vond de toenmalige CDU-partijvoorzitter zelf dat ze over te weinig ervaring en charisma beschikte voor de belangrijkste post van het land. Ze ging daarom ontbijten bij Edmund Stoiber in München, toen de CSU-baas. Nou, hij had wel oren naar het kanselierschap en ging de strijd aan met de sociaal-democraat Gerhard Schröder. Stoiber verloor op pijnlijke wijze.  

Het was Angela Merkel die in München de koffie voor de concurrent inschonk. Drie jaar na de afgang van Stoiber dekte ze de ontbijttafel alleen voor zichzelf en werd prompt kanselier. 'Het pientere meisje van Helmut Kohl' groeide uit tot een crisis-kanselier in broekpak: met autoriteit maar niet autoritair. Frau Dr. Merkel zat 16 jaar stevig in het zadel.

"De race om de Nieuwe Merkel kon opnieuw beginnen."

Als een onbeduidende Merkel in haar rol kan groeien, dan verdienen haar onbeduidende opvolgers ook een kans. In tegenstelling tot Merkel wagen alle kanshebbers zich al op Twitter. Dit is een gok in het analoge Duitsland waar de komma op een voetstuk staat en de taal woorden voortbrengt als 'Rinderkennzeichnungs- und Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz' (Iets aan de hand met rundvlees). Maar wie volgt de mogelijke Nieuwe Merkel op Twitter? Jij? Van Texel tot Vaals verslijten we Duitse politici al snel voor dorpsleiders, geknipt voor de puzzelpagina.  

Dat is niet terecht, tenzij je over Annegret Kramp-Karrenbauer begint. De huidige partijvoorzitter was in 2018 hard op weg om de Nieuwe Merkel te worden. Maar met Annegretkrampkarrenbauer kun je gezellig scrabbelen, maar win je geen verkiezingen. Er werd AKK van haar gemaakt. Het CDU noemt zich een volkspartij en die moet heersen in het saaie midden. De voorzitter dient het goede voorbeeld te geven door elke ontluikende polarisatie binnen de partij meteen te kop in te drukken. Van een Duitse kanselier wordt stabiliteit, geduld, betrouwbaarheid en fatsoen verwacht, om te beginnen in de eigen partij. Maar het lukte AKK niet indruk te maken. Na een jaar smeet ze de handdoek in de ring. De race om de Nieuwe Merkel kon opnieuw beginnen. Over de grens was het inmiddels bedtijd.  

"Er zijn altijd Duitsers die hopen op een snufje Trump in de Duitse pap."

Maar wie van de heren maakt de meeste kans om kanselier Merkel op te volgen, Herr Akkermans? De correspondent die geacht wordt alles te weten, blijft het antwoord schuldig. Merz leidt in de peilingen, maar hij is elf jaar lang uit de politieke arena geweest en Merkel moet hem niet. Laschet zwabbert in de corona-crisis. Röttgen heeft alleen bewezen hoe je deelstaatverkiezingen verliest en buiten Beieren is Söder haast niet te verstaan. Geen van allen dus, Herr Akkermans? Spannend klinkt anders.   

Er zijn altijd Duitsers die hopen op een snufje Trump in de Duitse pap. Afgelopen zomer beleefde het parlement in Berlijn zijn eigen bestorming van een bende onfatsoenlijke betweters. Met honderden tegelijk waren ze uit op souvenirs van de vervloekte democratie. 'Sturm auf den Reichstag' klinkt dreigender dan 'We are gonna walk down to the Capitol.' Dus ineens was iedereen klaarwakker. Maar ver kwamen ze niet. Bovenaan de trappen van het parlementsgebouw werd de meute gestopt door niet meer dan drie agenten. Het gajes droop weer af. Vanzelfsprekend is dat niet, weten we inmiddels.

Leve de democratie, in Duitsland gaat het superverkiezingsjaar van start. Opgelet!