Jeroen Akkermans

Moord in Berlijn

16 november 2020 06:02

De rechtbank aan de Turmstrasse in Berlijn wekt ontzag. De historische entree is duizelingwekkend groot. In het grootste juridische complex van Europa wordt al meer dan 100 jaar recht gesproken. Ik moet in zaal 700 zijn.

Ik herken de huurmoordenaar niet. In de media circuleert een pasfoto van een kale man met een ringbaardje en een kille blik in de ogen. Maar tegenover mij zit een verdachte met een uiterlijk dat ik dagelijks op straat tegenkom: onopvallend gezicht, saai kapsel en een gemiddeld postuur. Onlangs is het proces tegen de Rus van start gegaan. De zaak doet de betrekkingen tussen Moskou en Berlijn op een dieptepunt belanden. De verdachte zwijgt. Zijn advocaten ontkennen alles, zelfs zijn naam.

"De Rus schiet het doelwit één keer zijdelings in de rug en op de grond nog eens twee keer door het hoofd."

De aanklacht: Op weg naar de moord draagt Vadim Krasikov een pruik met lange zwarte haren, een zonnebril en een baseballcap met opschrift 'Fox'. Hij fietst in een park op het wandelende slachtoffer af en richt zijn Glock-26 pistool met geluidsdemper. De Rus schiet het doelwit één keer zijdelings in de rug en op de grond nog eens twee keer door het hoofd. Het is de handtekening van een huurmoordenaar die zeker van zijn zaak wil zijn rond het middaguur van een stralende dag in hartje Berlijn.

De moordenaar waant zich veilig, ondanks meerdere getuigen in het park. Hij stapt weer op zijn fiets en rijdt de hoek om naar de Spree om zich in de bosjes op de kade van zijn opvallende vermomming te ontdoen. Maar op het moment dat hij zijn wapen, pruik en fiets in het water gooit, trekt hij de aandacht van getuigen die meteen de politie bellen. In zijn rugzak zit paprikapoeder om speurhonden op een dwaalspoor te brengen. Hij kent het recept van een perfecte moord maar faalt in de afwerking. De man wordt binnen een kwartier na de moord ingerekend.

"De Tsjetsjeen overleeft in Georgië al een aanslag op zijn leven en gaat naar de wijk in Berlijn waar hij zich veilig waant." 

De zaak is politiek explosief omdat de openbare aanklager ervan overtuigd is dat Krasikov is ingehuurd door de Russische spionagedienst. Dit komt in de buurt van het Kremlin dat openlijk wraak koestert tegen Selimchan Changoschwili. Het slachtoffer heeft als commandant van een militie tegen het Russische leger gevochten in de tweede Tsjetsjeense oorlog rond de eeuwwisseling. Bij aanvallen zouden minstens 20 Russische soldaten zijn gedood en dat zijn ze in Moskou niet vergeten. De Tsjetsjeen overleeft in Georgië al een aanslag op zijn leven en gaat naar de wijk in Berlijn waar hij zich veilig waant.

Het politieke karakter van de brute moord is aangetoond door samenwerking van onderzoekers van het Britse 'Bellingcat' en het Russische 'Insider' en journalisten van het Duitse weekblad Der Spiegel. Het Duitse OM leunt zwaar op de expertise van de externe onderzoekers die het spoor van het legale paspoort met valse data naar de Russische inlichtingendienst herleiden. Zo is de ware identiteit van de verdachte ontdekt in databanken vol bevolkingsregisters die je in Rusland voor een prikkie op de zwarte markt kunt kopen.

"De Duitsers nemen geen genoegen meer met de structurele ontkenningen van het Kremlin." 

Zover reikt de arm en de kennis niet van de openbare aanklager in Duitsland en op hulp van de autoriteiten in Moskou hoeft hij niet te rekenen. Ondanks meerdere rechtshulpverzoeken van Berlijn geeft Moskou niet thuis. Begin december wijst Duitsland twee Russische diplomaten uit, de maat is vol. Speelt mee dat een hack in het Duitse parlement in 2015 zijn oorsprong in Rusland heeft, zo blijkt uit uitvoerig onderzoek. De Duitsers nemen geen genoegen meer met de structurele ontkenningen van het Kremlin. Het vriespunt is bereikt.

President Poetin zit er niet mee. In het bijzijn van kanselier Merkel zegt hij eind vorig jaar dat de Tsjetsjeen met een Georgisch paspoort 'een krijger was die in Rusland werd gezocht. Een bloeddorstig en brutaal mens'. Wat Poetin betreft heeft de staatsvijand zijn verdiende loon gekregen. Niets om je druk over te maken.    

"Boontje-om-zijn-loontje en daar wil Moskou verder geen woorden aan vuil maken."

Volgens de Russische wet is de executie zelfs legaal. In 2006 neemt het Russische parlement een wet aan die het doden van terroristen in het buitenland legaliseert. Dit geeft iemand als Krasikov de licentie om in Berlijn op klaarlichte dag een staatsvijand uit de weg te ruimen. Maar dan moet de schutter vervolgens niet tegen de lamp lopen. De verdachte is al eens hals over kop naar een andere gevangenis overgeplaatst nadat de Duitse inlichtingendienst had opgevangen dat Krasikov nu zelf doelwit was van een huurmoord.

Boontje-om-zijn-loontje en daar wil Moskou verder geen woorden aan vuil maken. Maar in Duitsland is het niet aan de politiek noch aan de beul om een vonnis te vellen, maar aan de rechter. De rechtsstaat vereist een juridische nasleep, ongeacht de politieke consequenties.

In de strengbeveiligde zaal van het gerechtsgebouw gaat de rechter ongestoord te werk. Er worden fotos van het slachtoffer op de plaats delict getoond. De verdachte kijkt mee zonder ook maar iets van zijn gedachten prijs te geven. Als de zitting ten einde is staat iedereen op voor de rechter als teken van respect. Ook de verdachte voelt de noodzaak om te gaan staan. In een rechtsstaat mag niemand boven de wet staan en dit geldt ook voor een huurmoordenaar.