Yesim Candan

Twee immigranten die de wereld redden

13 november 2020 06:10

Eindelijk eens positief nieuws over een buitenlander. Over een kind van gastarbeiders. Je weet wel, 'gelukszoekers' die huis en haard verlieten omdat ze geld wilden verdienen. Veelal getrouwde mannen kwamen in de jaren 70 met mooi gekamde haren, gestoken in broeken met wijde pijpen, aan in het beloofde land – Duitsland en Nederland voor veel Turken.

Immigratie is een veelbesproken thema in Europa. Immigranten zijn net snoepgoed: lekker, maar je moet er niet te veel van nemen, anders krijg je buikpijn. 

Maar goed: het kind van een gastarbeider heeft een vaccin tegen corona ontwikkeld. Dit raakt mij. Ook mijn opa, wiens sterfdag net weer is geweest, verliet als jongeman zijn geboorteland. Als kind zag ik hem in de ochtenddauw vertrekken naar zijn werk bij scheepswerf Van der Giessen-de Noord in Krimpen aan den IJssel. De eenzaamheid stond als een landkaart in zijn gezicht gegrift. Toen ik wat ouder was, heb ik hem weleens gevraagd of hij ooit gelukkig is geweest in Nederland. Hij mompelde dan wat Turkse vloekwoorden en keek vervolgens uit het raam. 

"Het doet ertoe dat een kind van een Turkse gastarbeider een vaccin tegen het coronavirus heeft ontwikkeld."

De ouders van Uğur Şahin kwamen vanuit het Turkse Iskenderun naar Duitsland om daar in de Ford-fabriek te werken. Samen met zijn vrouw Özlem Türeci, eveneens van Turkse komaf, runt Uğur het bedrijf BioNTech, dat in samenwerking met Pfizer een coronavaccin heeft ontwikkeld.

Uğur Şahin en Özlem Türeci. Uğur Şahin en Özlem Türeci.

"Wat mooi dat zo’n kind van een gastarbeider iets moois kan terugdoen", twitterde ik trots. Waarom zou je daar dankbaar voor moeten zijn, reageerde een aantal biculturelen beledigd – als nieuwe generatie hadden ze er toch zelf voor gekozen om hier te wonen? Maar als hun (groot)ouders niet hiernaartoe waren gekomen, hadden ze die keuze überhaupt niet gehad. Dus dankbaarheid is hier zeker op zijn plaats. 

En ook het feit dat een kind van een Turkse gastarbeider een vaccin tegen het coronavirus heeft ontwikkeld, doet ertoe. Het is de definitie van succesvolle integratie: van een fabrieksarbeider naar één van de rijkste mensen in Duitsland (en wellicht de redder van de wereld) binnen twee generaties. The American Dream, maar dan bij onze oosterburen.

"Laat dit een wijze les zijn voor al die basisschoolleerkrachten die denken dat Fatma en Ömer maar beter een laag schooladvies kunnen krijgen."

Uğur Şahin kreeg destijds een laag schooladvies, want volgens zijn leraar had de jongen niet genoeg in zijn mars voor het gymnasium. Ook vandaag de dag ken ik nog genoeg verhalen van radeloze ouders die weten dat hun kind meer in zijn mars heeft, maar toch een advies ver onder zijn niveau krijgt, puur omdat ze een niet-Nederlandse achtergrond hebben. Uğur Şahin had het geluk dat zijn buurman voor hem in de bres sprong. 

Laat dit een wijze les zijn voor al die basisschoolleerkrachten die denken dat Fatma en Ömer maar beter een laag schooladvies kunnen krijgen. Ieder kind heeft het recht het beste uit zichzelf te halen. Sommigen bereiken alsnog de top dankzij hun doorzettingsvermogen. Maar voor velen heeft een laag schooladvies hun de motivatie ontnomen, en wie weet de mogelijkheid op een betere toekomst.

Dank je wel Uğur Şahin en Özlem Türeci. Niet alleen voor het coronavaccin, maar ook voor jullie verwezenlijking van 'the immigrant dream'. 

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.