Jos Heymans

CDA-lijst, voer voor conflicten

31 oktober 2020 06:18

De bekendmaking van de kandidatenlijst van het CDA heeft nogal wat onrust veroorzaakt. Niet in de laatste plaats bij de kandidaten zelf en bij de eigen leden. Dat rumoer kan de partij er niet bij hebben. De christendemocraten zitten al met een lijsttrekker, Hugo de Jonge, die niet de keuze was van bijna de helft van de partij en die er nog altijd niet in geslaagd is het vertrouwen te winnen van de leden die op Pieter Omtzigt hebben gestemd.

En er is nog steeds onvrede over de stemprocedure. Eerst zat er een lek in het systeem waardoor de stemming over moest, vervolgens kregen sommige kiezers een bedankje van De Jonge terwijl ze op Omtzigt hadden gestemd, en daarna bleek dat de organisatie van de digitale verkiezing in handen van één persoon was gelegd die de data na de uitslag meteen had vernietigd. Een objectieve controle achteraf bleek onmogelijk. Dus het CDA zit opgescheept met een lijsttrekker over wiens verkiezing twijfel bestaat.

Je zou zeggen, pijnlijker kan het bijna niet.

'De Jonge geeft wel zijn goedkeuring aan de hoogst mogelijke plek voor iemand die geen enkel probleem met Forum heeft.'

Maar het CDA blijft grossieren in gebeurtenissen die bij de achterban wrevel wekken. De samenstelling van de lijst heeft deze week heel wat wenkbrauwen doen fronsen. Na de duo-leiders De Jonge en Omtzigt staat volkomen onverwacht op drie Inge van Dijk uit Bakel, wethouder maar vooral voorzitter van de provinciale afdeling in Brabant. Ze startte haar loopbaan bij de Rabobank, kweekvijver voor CDA-politici. Maar ze is ook de vrouw die voor opschudding zorgde door te zwichten voor het boerenprotest, het college van Gedeputeerde Staten opblies en vervolgens met Forum voor Democratie een nieuw bestuur in Brabant regelde.

Hugo de Jonge wilde zich er niet over uitlaten, het was een Brabantse aangelegenheid. Maar landelijke samenwerking met Forum, dat gaat er bij hem niet in. De partij wil tegenstellingen overbruggen. Forum leeft volgens De Jonge van de polarisatie; het is daarom onmogelijk om met die partij samen te werken. Diezelfde De Jonge geeft wel zijn goedkeuring aan de hoogst mogelijke plek voor iemand die geen enkel probleem met Forum heeft. Dat wekt niet alleen verbazing, dat is voer voor conflicten.

Wat ook vragen oproept, is de relatief lage notering van Mona Keijzer. In 2012 en 2017 stond zij op plek 2, pal achter lijsttrekker Sybrand Buma. Haar gedegen Kamerwerk bracht haar in het kabinet als staatssecretaris. Nu lijkt ze te worden gestraft omdat ze zich als tegenkandidaat van De Jonge opwierp en, na verlies, de zijde van Omtzigt koos. Zelf zegt ze plaats te willen maken voor jong talent. Maar erg geloofwaardig klinkt dat niet; vier maanden geleden wilde ze nog partijleider worden.

'Onder Buma kroop de partij gestaag vanuit de oppositie omhoog. Kwam zelfs weer in het kabinet. Maar die tijden lijken voorbij.'

Een andere dubieuze plaatsing is die van Martijn van Helvert, 24 op de lijst. Vier jaar geleden was hij nog goed voor bijna 20.000 voorkeursstemmen, vooral in Limburg, en kreeg hij het prestigieuze woordvoerderschap van Buitenlandse Zaken. Enkele van zijn voorgangers zijn Jaap de Hoop Scheffer, Maxime Verhagen en Camiel Eurlings. Dan moet je voor het CDA toch wel uit het goede hout gesneden zijn. In de wetenschap dat het CDA schommelt tussen de 14 en 16 zetels is de kans niet al te groot dat hij rechtstreeks gekozen wordt. Is hier ook sprake van een afstraffing, omdat hij zich buiten de verwachting van het partijbestuur kandideerde voor het lijsttrekkerschap? Mensen vragen het zich af.

Klap op de vuurpijl van niet te begrijpen kandidaatstellingen is die van Chris van Dam. Gepokt en gemazeld bij de politie en het Openbaar Ministerie, waar hij officier van justitie was, is Van Dam een waardevolle woordvoerder op het gebied van justitie. Alom gewaardeerd, behalve door het partijbestuur. Want hij kwam op 24 terecht, vond dat te laag en bedankte feestelijk voor die positie. Hij liet zich afzakken naar plek 49 om van daar genoeg voorkeursstemmen te veroveren om in de Kamer te komen. Op eigen kracht ervoor gaan, is zijn motto – dat is beter dan werken vanuit een teleurstellende 24ste plek op de lijst.

Het CDA heeft weleens betere en kalmere tijden gekend. Onder Buma kroop de partij gestaag vanuit de oppositie omhoog. Kwam zelfs weer in het kabinet. Maar die tijden lijken voorbij. De achterban herinnert zich maar al te goed de verdeeldheid over de samenwerking met de PVV. Oud-Kamerleden als Jan Schinkelshoek, Kathleen Ferrier en Ad Koppejan liggen er nog altijd wakker van. Die periode van onrust kan zomaar weer terugkeren.