Jos Heymans

Corona vraagt om hardere aanpak

26 september 2020 06:00

Als burgemeester Theo Weterings van Tilburg toestemming geeft voor een gezellig samenzijn van voetbalsupporters van Willem II die corona-technisch volledig uit de hand loopt, dan ben je dus totaal verkeerd bezig. Het is nog erger omdat deze VVD-burgemeester, belast met handhaving en veiligheid, zijn handen aanvankelijk wast in onschuld. Het waren de supporters; alsof Weterings zelf geen toestemming had gegeven. Dan moet je dus heel snel een ander baantje zoeken. Eentje waar niet om verantwoordelijkheid wordt gevraagd.

Weterings staat symbool voor de falende aanpak van de coronacrisis op lokaal, regionaal en landelijk niveau. De burgemeesters doen maar wat. De een (Aboutaleb in Rotterdam) treedt met straffe hand op tegen corona-overtreders, de ander (Halsema in Amsterdam) weigert in te grijpen als demonstranten met te veel naar de Dam komen en geen afstand bewaren. De een (Van Bijsterveldt in Delft) wil geen studentensociëteiten en horeca sluiten, de ander (Mikkers in Den Bosch) wil vanwege de risico’s van samenscholing het carnaval verplaatsen van februari naar mei.

'Het helpt ook niet als de koning zich zonder afstand te bewaren laat fotograferen en de minister van Justitie en Veiligheid zijn schoonmoeder omhelst. '

Voor veel mensen is er geen touw aan vast te knopen. Ook omdat de extra maatregelen, zoals de vervroeging van de sluitingstijd in de horeca, niet overal gelden. In de ene stad mag niemand na middernacht de kroeg in, in een andere gemeente is er geen beperking. Nu het aantal ‘zorgelijke regio’s’ is gestegen van zes naar veertien, zou het een logische stap zijn om de maatregelen over het hele land uit te rollen. Het zou de verwarring over wat wel en niet mag fors verminderen. Burgemeester Aboutaleb zinspeelde daar al eerder op. Maar het kabinet is nog niet zover.

Wat voor een adequate corona-aanpak ook niet helpt, is het massaal negeren van de maatregelen. In het Feyenoordstadion wordt gejuicht, bij Willem II bouwen ze een feestje zonder de afspraken na te leven. En wie de afgelopen weken de Tour de France heeft gevolgd, zag honderden mensen boven op elkaar staan om de renners aan te moedigen. Weliswaar met mondkapjes, maar schreeuwend en zonder afstand. Het wekt de indruk dat het allemaal wel meevalt, dat de maatregelen overdreven zijn. Het helpt ook niet als de koning zich zonder afstand te bewaren laat fotograferen en de minister van Justitie en Veiligheid zijn schoonmoeder omhelst. Het komt de geloofwaardigheid niet ten goede, wat je als kabinet ook bedenkt aan maatregelen.

In een crisissituatie verwachten mensen daden van het kabinet, verwachten ze dat ze aan de hand worden genomen door beleidsmakers die weten wat ze moeten doen. Ze rekenen op onze bestuurders. Maar het vertrouwen in daadkracht van het kabinet is zwaar geschonden door het aanvankelijke gebrek aan mondkapjes en andere beschermende kleding, door een in april en mei dreigend tekort aan ziekenhuisbedden, een corona-app die kuren vertoont en een ronduit slechte organisatie van teststraten en laboratoriumcapaciteit ondanks vijf maanden voorbereiding.

'De gekkies van Viruswaarheid, voorheen Viruswaanzin, zijn nog niet zover. Die hebben kennelijk nog geen doodzieke familieleden.'

Het zigzag-gedrag rond de boetes en het strafblad is ook al geen voorbeeld van daadkracht. En het ontbreekt het kabinet aan de wil of het lef om zwaardere maatregelen te treffen, uit angst voor nog meer schade aan de economie. Geen wonder dat (sommige) mensen lak hebben aan de maatregelen en hun eigen gang gaan. Aanhangers van de hashtag #ikdoenietmeermee zijn tot inkeer gekomen, nadat ze uit alle hoeken van de samenleving de wind van voren kregen. De gekkies van Viruswaarheid, voorheen Viruswaanzin, zijn nog niet zover. Die hebben kennelijk nog geen doodzieke familieleden.

Dit kabinet, Mark Rutte voorop, is huiverig om stevige maatregelen te nemen die - soms kan dat niet anders - ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer. Het enige dat volgens het kabinet helpt om het virus de kop in te drukken, is handen stuk wassen, afstand houden en thuisblijven bij klachten. Het gaat niet om maatregelen maar om gedrag, betoogt Rutte keer op keer. Maar zonder maatregelen geen gedragsverandering.