Jos Heymans

Ineens is Wouter Koolmees heel populair

19 september 2020 06:00

Het is in de loop der jaren een gewoonte geworden om rond Prinsjesdag de thermometer in het kabinet te steken. Een mooi moment om de balans op te maken en de populariteit van de bewindslieden te meten. Zeker nu het laatste jaar van het kabinet Rutte-3 is ingegaan en de kiezers over iets minder dan zes maanden de nieuwe machtsverhoudingen vaststellen. De resultaten van de onderzoeksbureaus van EenVandaag en De Volkskrant geven een aardig inkijkje in wat de kiezer vindt.

Er is een opmerkelijke eensgezindheid waar te nemen als het gaat om de beoordeling van Wouter Koolmees, de D66-minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Die stijgt met stip op de populariteitsmeter. De Volkskrant zet Koolmees op de eerste plaats, op gelijke hoogte met de altijd goed scorende Mark Rutte. Ook bij de kijkers en luisteraars van EenVandaag is Koolmees een rijzende ster. Hij eindigt daar als derde achter Wopke Hoekstra en Mark Rutte. Een jaar geleden haalde hij niet eens de top 10. Koolmees wordt gezien als een betrouwbare minister en een harde werker.

'Stoppen op je hoogtepunt, dat neemt Koolmees wel heel letterlijk. Hij kon dinsdag als ‘designated survivor’ al vast wennen aan het idee.'

Die groeiende waardering heeft Koolmees te danken aan het pensioenakkoord dat hij met werkgevers en werknemers heeft gesloten en aan de steunpakketten die bedrijven en werknemers door de coronacrisis moeten loodsen. Juist op het moment dat het vertrouwen in hem op zijn hoogtepunt is, zegt Koolmees dat hij na de verkiezingen waarschijnlijk niet meer beschikbaar is voor een volgend kabinet. En ook het Kamerlidmaatschap laat hij misschien aan zich voorbijgaan. Stoppen op je hoogtepunt, dat neemt Koolmees wel heel letterlijk. Na zeven jaar Kamerlid en dik drie jaar minister lijkt het tijd voor iets anders. Hij kon dinsdag als 'designated survivor' al vast wennen aan het idee om niet meer lijfelijk aanwezig te zijn bij het uitspreken van de troonrede.

Voor D66 zal het een verlies zijn. Koolmees scoort duidelijk hoger dan zijn partijgenoten in de ministerraad. De nieuwe leider Sigrid Kaag, zevende op de waarderingsmeter, had de kwaliteiten van Koolmees goed kunnen gebruiken. De andere D66-ministers, Ingrid van Engelshoven (plek 13) en Kajsa Ollongren (met plek 15 één na laatst), krijgen erg weinig vertrouwen van de kiezer. En het Kaag-effect lijkt ook al bijna uitgewerkt. Na een kortstondige opleving van drie zetels in de peilingen rond haar verkiezing, staat D66 nu weer op 12 tot 15 zetels, aanmerkelijk minder dan de 19 van nu.

'Wopke Hoekstra scoort hoog omdat hij minister van Financiën is, niet omdat hij van het CDA is. '

De meetlat waarlangs de ministers zijn gelegd, geeft scherp weer welke eigenschappen en resultaten door de kiezers worden gewaardeerd. Dat heeft lang niet altijd te maken met de politieke kleur van de bewindspersoon. Rutte bijvoorbeeld scoort hoog als leider van het kabinet, premier van alle Nederlanders en als heldere debater. Dat heeft meer te maken met zijn eigen kwaliteiten – kijk naar zijn standvastig optreden in het MH17-dossier, zijn coronatoespraak die Nederland met de neus op de feiten drukte – dan met zijn VVD-lidmaatschap. Want naast waardering is er ook veel kritiek op zijn liberale standpunten.

Wopke Hoekstra scoort hoog omdat hij minister van Financiën is, niet omdat hij van het CDA is. Ministers van Financiën worden van nature betrouwbaar geacht, of ze nu van de PvdA (Jeroen Dijsselbloem) of van het CDA (Jan Kees de Jager) zijn. Hugo de Jonge, teleurstellend zesde op de lijst van EenVandaag, scoort relatief laag door het niet altijd succesvolle coronabeleid met een haperende corona-app en een testbeleid dat maar niet van de grond wil komen. En corona gaat niet over links of rechts, over conservatief of progressief.

Waardering voor bewindslieden heeft dus minder van doen met de voorkeur van kiezers. En dat is maar goed ook. Kabinetten horen op hun daden te worden beoordeeld, niet op hun politieke kleur.