Jeroen Akkermans

Je zult maar een leerkracht zijn

10 augustus 2020 06:02

In Berlijn gaan vandaag de kinderen weer naar school. De hoofdstad telt 800 scholen met 325.000 scholieren. Mijn vrouw is één van de 33.000 leraren. Onmisbaar werk. Ze is er voor het eerst niet helemaal gerust op.

"Gezondheid is een groot goed in Duitsland, maar de leerplicht is dat ook."

De politici hebben regels gestapeld om in het eerste corona-schooljaar personeel en scholieren tegen het virus te beschermen. Als iedereen in het schoolgebouw afstand tot elkaar bewaart en een mondkapje draagt dan kunnen alle kinderen gewoon naar school. Gezondheid is een groot goed in Duitsland, maar de leerplicht is dat ook. Hop, terug naar school! 

De senaat stuurt een stapel regels, nu de praktijk.

Iedereen moet afstand bewaren op school, behalve in de gymzaal. De kinderen mogen alle sporten binnen en buiten weer beoefenen. Ook tijdens de pauze mogen ze buiten op het plein zonder gezichtsbedekking lekker ravotten, zolang ze binnen op de gang en in de toiletruimte maar braaf een mondkapje dragen. Pas als de deur van het klaslokaal dichtgaat, mag het kapje weer af. De regelgever rekent erop dat in het lokaal alle kinderen de hele tijd op hun stoel zitten vastgeplakt.

"Mijn vrouw heeft stiekem ergens raamsleuteltjes weten te bietsen."

Mijn vrouw verwelkomt vandaag 24 kinderen van een leeftijd waarop er af en toe nog per ongeluk in het gezicht gehoest wordt. De grootste ramen in alle lokalen blijven dicht, zo is de gewoonte op school. Bij extreme hitte kunnen de gordijnen worden gesloten. Mijn vrouw heeft stiekem ergens raamsleuteltjes weten te bietsen.

Als ze alleen afgaat op onderzoek uit (onder andere) Nederland maakt ze zich nodeloos zorgen. De conclusie is dat kinderen géén grote rol spelen in de verspreiding van het virus. Maar wie moet je geloven als leek? Een studie van de Hallym Universiteit in het Zuid-Koreaanse Chuncheon beweert het tegenovergestelde. 10- tot 19-jarigen zouden een groter risico vormen dan volwassenen en zich zelfs tot 'super-verspreiders' kunnen ontwikkelen. Onzin uit Zuid-Korea?

"Drie bekende Duitse virologen adviseren juist in de klaslokalen de kapjes op te zetten."

Een drietal bekende Duitse virologen, onder wie Christian Drosten, waarschuwt voor de onderschatting dat kinderen geen rol bij de verspreiding spelen. Zij adviseren om juist in de klaslokalen de kapjes op te zetten. De deelstaat Noordrijn-Westfalen, grenzend aan Nederland, stelt het dragen van gezichtsbedekking in de hogere klassen zelfs verplicht. Zie dat maar eens te handhaven in een klas vol beginnende pubers.

Berlijn begint er niet aan. Daarin staat het de deelstaat vrij. Uitgerekend gezondheidszorg en onderwijs zijn een zaak van de deelstaten. In het federale Duitsland hebben de zestien deelstaatregeringen hierover het laatste woord. Tenzij het gaat om risico's uit het buitenland: dan is de minister van heel Duitsland verantwoordelijk. Hij verplicht alle reizigers uit landen met code oranje om zich bij binnenkomst in Duitsland (gratis) te laten testen. Wie zich daar niet aan houdt, kan een boete krijgen van maximaal 25.000 euro.

"Op de drempel van de klaslokalen verdwijnen de risico's blijkbaar als vanzelf."

De nachtclubs van Berlijn zijn al maanden wegens corona gesloten en aan de Duitse grens wordt op code oranje getest uit vrees voor 'risicogebieden'. Maar op de drempel van de Berlijnse klaslokalen verdwijnen de risico's blijkbaar als vanzelf.   

De deelstaatminister van Onderwijs vindt mondkapjes in het klaslokaal 'uit pedagogische overwegingen' moeilijk. Klopt, maar haar oplossing is dat de lokalen elke 45 minuten flink doorgelucht moeten worden. 'Als de ramen niet opengaan omdat ze defect zijn, dan moet de leraar zich daar om bekommeren'. Dit advies van de deelstaatminister gaat verder dan het bietsen van sleuteltjes. De helft van de schoolgebouwen in Berlijn is wegens nalatig onderhoud in een erbarmelijke staat. Miljarden zijn in aantocht, maar dat horen de scholen al jaren. 

"De Senaat geeft zelden thuis, voor contact met het schoolsecretariaat kun je het beste even faxen."

De hoofdstad kampt ook nog eens met een structureel tekort aan leraren. Daar komt bij dat oudere en ziekelijke leraren sinds corona met toestemming mogen thuisblijven. De verwachting is dat op de eerste schooldag 7 procent van alle leraren in Berlijn afwezig is.

De druk op de overgebleven leraren wordt zo langzamerhand onhoudbaar. Hoog tijd voor Berlijnse politici, zou je denken, om de beloofde IT-infrastructuur eindelijk te realiseren. Maar de senaat vreest het hackrisico meer dan het coronarisico. Berlijn loopt ver achter in online onderwijs op school of thuis. De Senaat geeft zelden thuis, voor contact met het schoolsecretariaat kun je het beste even faxen.   

De voortekenen beloven weinig goeds. In de naburige deelstaat, waar het schooljaar een week eerder is begonnen, zijn twee scholen gesloten omdat binnen vijf dagen twee coronabesmettingen werden vastgesteld. Dat klinkt onschuldig, maar in een gebouw waar 1300 leerlingen en 200 leraren samenklonteren kan het snel gaan. Je zult er maar lerares zijn.