Olaf Koens

Oom Volodja in een witte Lada

03 augustus 2020 05:59

Het is een flinke tijd geleden, zo lang dat ik het niet terug durf te rekenen. Ik had een relatie met een lesbische vrouw. We zouden van Minsk naar Grodno, van de hoofdstad van Wit-Rusland naar een uithoek aan de Poolse grens. De laatste trein hadden we gemist, een taxi konden we niet betalen. "Ik weet wel wat", zei de vrouw. "Ik bel oom Volodja, die is altijd wel in voor een ritje."  

Een half uur later zaten we in de spierwitte Lada van haar oom. Ik was gewaarschuwd, oom Volodja was een oude rocker, zijn auto glom als de maan in de nacht. Nog voor we de buitenwijken van Minsk verlaten hadden was mijn vriendin al in slaap gevallen. "Mooi zo", mompelde Volodja. Bij een benzinestation kocht hij twee flessen cola en drie pakjes sigaretten. In een heupflesje had hij een rantsoen goedkope cognac. Hij nam een slok, spoelde het weg met cola, spuugde op de grond en stak een sigaret op. "Ze noemen het hier een dictatuur", zei hij. "Maar zolang je nog op de grond mag spugen valt het wel mee, toch?"

"Na lang rommelen in het dashboardkastje dook hij een cassettebandje met Led Zeppelin op. Zo reden we door de zomernacht in wat de laatste dictatuur van Europa is."

Behendig stuurde Volodja langs de gaten in de weg. "Ik heb geen zin om het over politiek te hebben", zei hij. Na lang rommelen in het dashboardkastje dook hij een cassettebandje met Led Zeppelin op. Zo reden we door de zomernacht in wat de laatste dictatuur van Europa is. Een keer werden we door de verkeerspolitie staande gehouden. Met een hand vol roebels was het opgelost. We hadden het de hele nacht of niets anders dan politiek.

"Weet je wat het is? Ze zijn allemaal hetzelfde. Als de ene dief vertrekt komt de andere wel weer. Er verandert hier nooit wat", zei Volodnja, zijn blik strak aan de horizon. Hij was gedesillusioneerd, de droom van verandering, van vrijheid, van een beter leven was als een zeepbel uit elkaar geklapt. Terwijl hij in zijn jeugd zo vurig hoopte dat de Sovjet-Unie in elkaar zou storten zou hij nu het liefst weer zien dat het allemaal weer terug zou komen. "Toen was de verkeerspolitie in ieder geval nog niet corrupt", klonkt het. "Het is geen spat veranderd. Toen hadden we Brezjnev, nu Loekasjenko. Ik rij nog steeds in dezelfde auto."

Van de kleine protesten die er toen ook al waren moest hij niets hebben. Ook niet van de ondergrondse theaters of oppositieactivisten. "Het zijn allemaal nationalisten, ze willen de macht, meer niet. Ze praten allemaal als partijfunctionarissen. Het is nooit eens rock-’n-roll, nooit eens een lekker wijf. De beuk moet erin, voor minder doe ik het niet."

"De oppositiekandidaten zijn in de loop naar komende zondag achter tralies gezet, maar dictator Loekasjenko is één ding vergeten: hun vrouwen."

Het was al licht toen we aankwamen in Grodno. Ik bedankte hem voor de lange rit. "Geen probleem", lachte hij. "Die auto is de enige vorm van vrijheid die ik nog heb." Hij nam een slok uit de heupfles, spoelde het weg met cola, spuugde op de grond, stak een sigaret op en reed weg.

Ik had hem graag willen vragen wat hij van de aanstaande verkiezingen zou denken. In Wit-Rusland is iets fenomenaals gebeurd. De oppositiekandidaten zijn in de loop naar komende zondag achter tralies gezet, maar dictator Loekasjenko is één ding vergeten: hun vrouwen. Terwijl de mannen in de gevangenis zitten, zetten hun vrouwen de campagne door. Tienduizenden Wit-Russen gaan nu de straat op. Bij betogingen klinkt er rockmuziek. De drie vrouwen praten niet als partijfunctionarissen, maar als échte mensen. Loekasjenko gaat het nog lastig krijgen.

Oom Volodja gaat het niet meer meemaken. Vijf jaar geleden reed hij, midden in de nacht, op hoge snelheid zijn spierwitte Lada tegen een berkenboom. Hij was op slag dood. Pas toen de hulpdiensten ter plekke kwamen is de cassette met Led Zeppelin stopgezet.

Olaf Koens (1985) is correspondent voor RTL Nieuws in het Midden-Oosten, met als standplaats Istanbul. Na zijn studie filosofie ging hij in 2007 als correspondent aan de slag in Moskou. In 2015 werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar. Hij schreef de boeken 'Koorddansen in de Kaukasus', 'Oorlog en kermis' en 'Paarden vliegen businessclass'.