Olaf Koens

De zwaluwen winnen de slag om de toren

20 juli 2020 06:01

Om kwart over zes in de morgen sprongen de kinderen de slaapkamer binnen. Mijn vrouw en ik schrokken wakker. 'Papa! Mama! Papa! Mama! Er is… We hebben… Er is… Kijk dan! Er is een vogel in ons huis!' Nog voor ik rechtop kon zitten om te vragen of het echt was scheerde een zwaluw door de gang van de slaapkamer naar de woonkamer, recht over de hoofdjes van de twee kinderen.

In mijn wijk in Istanbul waren de zwaluwen de afgelopen week een paar dagen dakloos.

De zon was amper opgekomen. Ik trok een onderbroek aan en liep de woonkamer in waar de zwaluw onder de leesstoel zat, zijn vleugels plat tegen de houten vloer. Nog voor ik goed en wel had bedacht dat ik de vogel met een grote kartonnen doos zou gaan vangen, blies er een wind door het huis en sloeg de zwaluw op de vlucht. Hij vloog met een rotvaart door de gang, sloeg rechtsaf de kinderkamer in en wist te ontsnappen door het raam dat op een kier stond.

In mijn wijk in Istanbul waren de zwaluwen de afgelopen week een paar dagen dakloos. Terwijl alle ogen op de Hagia Sophia zijn gericht, speelt zich in mijn wijk een machtsstrijd af rondom een eeuwenoud monument. De sierlijke Galatatoren, in de 14e eeuw opgetrokken als de Christustoren door de Genuezen, is stilletjes van eigenaar veranderd. De gemeente Istanbul had het zeggenschap over het monument, met koffiehuis op de bovenste verdieping.

Om duidelijk te maken dat Ankara en niet Istanbul het voor het zeggen heeft, moest de toren gelijk worden gerestaureerd.

Nu de oppositie de baas is in de stad, neemt het gezag uit Ankara het heft zo veel mogelijk in eigen handen. Begin deze maand is de 69-meter hoge bakstenen kolos uit de middeleeuwen overgedragen aan het Ministerie voor Cultuur in Ankara. En om duidelijk te maken dat Ankara en niet Istanbul het voor het zeggen heeft, moest de toren gelijk worden gerestaureerd. Nog geen dag later stond het al in de steigers.

De vrees onder de straatventers, antiekhandelaren, gitaarbouwers en andere inwoners van de wijk is dat de oude groezelige toren terugkeert als een glanzende neo-Ottomaanse minaret. In de avond kwam er tumult. Niet de inwoners, maar de vogels roerden zich. In luidkeels protest vlogen honderden zwaluwen op hoge snelheid rondjes om de toren. De zomer is broedseizoen voor zwaluwen, de komst van de steigers was nestvredebreuk. Het was een vreemd en zorgelijk gezicht dat deed denken aan een film van Hitchcock. De vogels in blinde paniek, de mensen die er met open mond naar staan te kijken.

Maar de zwaluwen hebben de slag om de Galatatoren gewonnen. Voorlopig.

Maar wat de oppositie in Turkije niet voor elkaar kreeg lukte de vogels in een dag. De zwaluwen, ook die in de Galatatoren, zijn beschermd. De nieuwe eigenaar moest de steigers laten afbreken, en wel per direct. Nog dagenlang vlogen er zwaluwen door de wijk, onthutst over het korte kraken van hun woonst.

De vogel die in alle vroegte bij mij naar binnen vloog was al dagen de weg kwijt. Aangekleed en wel keek ik met de kinderen naar het eerste licht dat over de stad streek. ‘De zwaluw had bij ons mogen blijven wonen’, zei mijn dochter. Ik keek naar de Hagia Sophia, in de ochtend heeft het een dieprode gloed. Langzaam trekt het bij naar lichtroze. De Hagia Sophia zal deze week feestelijk worden heropend als moskee. Een overwinning voor de conservatieven en de islamisten. Maar de zwaluwen hebben de slag om de Galatatoren gewonnen. Voorlopig.

Olaf Koens (1985) is correspondent voor RTL Nieuws in het Midden-Oosten, met als standplaats Istanbul. Na zijn studie filosofie ging hij in 2007 als correspondent aan de slag in Moskou. In 2015 werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar. Hij schreef de boeken 'Koorddansen in de Kaukasus', 'Oorlog en kermis' en 'Paarden vliegen businessclass'.