Jos Heymans

Rutte paaien: de nieuwe werkwijze van de EU

11 juli 2020 06:00

Ze lopen de deur plat in Den Haag. De leiders van Frankrijk, Italië, Spanje, Portugal en de Europese Unie, allemaal gaan ze op bezoek bij Mark Rutte. En in Berlijn is onze premier ook van harte welkom. De Franse president Macron verwaardigde zich als eerste om naar het nietige Nederland te komen, naar de werkkamer van Rutte die qua grootte niet meer is dan zijn eigen garderobekast. De Nederlandse minister-president lijkt opeens weer populair te zijn bij de Europese regeringsleiders. Lijkt, want het is niet waar.

In Brussel en vele andere hoofdsteden worden ze juist doodmoe van de dwarsligger uit Nederland, die de Europese besluitvorming lam legt of op zijn minst stevig vertraagt. Nog steeds is er geen besluit gevallen over de jaarlijkse afdracht van de lidstaten aan de EU, nog steeds wachten in nood verkerende lidstaten op het groene licht voor een noodfonds om de financiële gevolgen van de coronacrisis op te vangen. Maar Rutte, en met hem de leiders van Denemarken, Oostenrijk en Zweden, geven geen krimp.

'Hij laat zich niet opzij zetten door Mutti Merkel. En al helemaal niet door die arrogante Fransman die zich gedraagt als een zonnekoning.'

Boos worden, stampvoeten, schelden; het helpt niet. Toen Rutte naar de vorige Eurotop een boek meenam om de tijd te vullen - hij was immers niet van plan toe te geven - sprak de doorgaans diplomatieke Duitse bondskanselier over 'kinderlijk gedrag'. Het deerde Rutte niet. Hij laat zich niet opzij zetten door Mutti Merkel, die hij op andere momenten zo zeer bewondert. En al helemaal niet door die arrogante Fransman die zich gedraagt als een zonnekoning en zijn premier ontslaat omdat die populairder is dan de president zelf.

De Europese regeringsleiders gooien het nu over een andere boeg. Ze zien Rutte als de leider van het verzet en proberen hem nu te paaien met kleine beloftes. De Belg Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, zeg maar de president van Europa, beloofde Rutte vrijdag dat Nederland de contributiekorting van jaarlijks één miljard euro mag behouden.

Ook de drie andere dwarsliggers en Duitsland houden hun korting. Verder is de begroting voor de komende zeven jaar verlaagd van 1135 naar 1074 miljard. Het is een gebaar, niet meer dan dat, en het gaat Rutte nog niet ver genoeg.

'De verdeling is volgens Nederland niet logisch. Zo krijgt Polen, dat weinig last heeft van de coronacrisis, een flink deel uit de pot.'

Wat er tussen Rutte/Macron, Rutte/Merkel, Rutte/Michel en Rutte/Conti is besproken (de andere twee komen maandag langs), is niet in detail bekend. Wel dat Nederland het been stijf houdt en (nog) niet is gezwicht voor de druk van de andere lidstaten. Naast de hoogte van de begroting heeft het kabinet grote moeite met het coronaherstelfonds van 750 miljard, bedoeld voor landen die de gevolgen van de crisis nauwelijks kunnen dragen.

Het kabinet wil best helpen, maar dan in de vorm van leningen die moeten worden terugbetaald. De Europese Unie, met Merkel en Macron voorop, wil het merendeel van de 750 miljard niet uitlenen maar schenken. Bovendien is de verdeling volgens Nederland niet logisch. Zo krijgt Polen, dat weinig last heeft van de coronacrisis, een flink deel uit de pot.

Het charme-offensief heeft nog niet tot succes geleid en de tijd dringt. Volgende week vrijdag en zaterdag, als de regeringsleiders voor het eerst sinds de lockdown weer fysiek in Brussel bijeenkomen, moeten knopen worden doorgehakt. Dat vinden althans de meeste landen. Rutte niet. Die heeft geen haast. Volgens hem 'stort de boel niet in' als er komend weekend geen akkoord wordt bereikt.

'Als je je poot stijf houdt, krijg je soms je zin. Er is nog hoop voor Rutte.'

De Unie kent in haar geschiedenis vele dwarsliggers. De meeste slikken hun eisen onder druk van de meerderheid uiteindelijk in. In 1997, bij de top over het Verdrag van Amsterdam, lag de Spaanse premier Aznar dwars omdat zijn land volgens hem onderbedeeld werd bij de onderlinge stemverhouding. De rest van de regeringsleiders dwong hem om toch akkoord te gaan met het Verdrag. Diep in de nacht zwichtte Aznar en werd daarvoor beloond. Hij kreeg geen extra stemmen, maar het hele stemsysteem werd op de lange baan geschoven.

Als je je poot stijf houdt, krijg je soms je zin. Er is nog hoop voor Rutte.