Jeroen Akkermans

Fraude van het braafste jongetje van de klas

29 juni 2020 14:17

Een Duitse ondernemer kun je om een boodschap sturen. 'Made in Germany' klinkt de hele wereld betrouwbaar in de oren. Vooruit, Duitsland doet traag en ouderwets aan, maar dat komt ook omdat Duitsers ondernemen volgens het boekje. Regels zijn regels, aan goede wil is bij Duitse ondernemers geen gebrek. Je zou bijna denken dat in Duitsland geen fraude op grote schaal mogelijk is.

Maar Duitsers zijn natuurlijk net zo kreukbaar als Italianen, Britten, Grieken of Nederlanders. Het braafste jongetje van de klas kan spijbelen, spieken en sjoemelen als ieder ander. Maar niemand kan of durft dat hardop te zeggen omdat de sluwste ook de grootste en sterkste is van de school. Zolang hij de beste rapportcijfers laat zien, blijft hij onaantastbaar. Tot het te laat is.

'Ja, Wirecard was de hoop in analoge dagen, want de digitalisering komt maar niet van de grond in Duitsland.'

Neem Wirecard. Betrouwbaarheid speelde een cruciale rol bij het regelen van digitale betalingen en het doen van bankzaken. De Duitse afkomst was voor Wirecard van onschatbare waarde.

Ja, Wirecard was de hoop in analoge dagen, want de digitalisering komt maar niet van de grond in Duitsland. Wirecard zou daar verandering in brengen. Eindelijk. Onder leiding van het slimste jongetje van de klas Markus Braun wist het bedrijf in slechts 20 jaar uit te groeien tot een gevierde DAX-onderneming. Dan hoor je bij de 30 grootste en meest gerenommeerde bedrijven van het land. Dit kan niet meer fout gaan, denkt iedereen.

'Volkswagen sjoemelde jarenlang met vuile motoren om miljoenen dieselauto's schoon te doen lijken.'

Grote schandalen komen pas aan het licht als het te laat is en dan is de fraudeur financieel sterk genoeg om beterschap meteen te verzilveren. Siemens betaalde bijna 3 miljard euro boete voor een ordinaire wereldwijde smeergeldcultuur. Volkswagen sjoemelde jarenlang met vuile motoren om miljoenen dieselauto's schoon te doen lijken. Het bedrijf kan na het dieselschandaal 23 miljard euro ophoesten om het vertrouwen van de consument, overheid en aandeelhouder terug te winnen en dat lukt aardig. De notoire fraudeur maakt tussen de schandalen door nog steeds vrolijk winst.

Je zou bijna vergeten dat Volkswagen eerder al door het stof is gegaan in verband met een frauduleuze bedrijfscultuur waarin het management zichzelf trakteerde op exotische seksreisjes en geile bonussen op kosten van de klant. De arrogantie is er in de loop der jaren niet minder op geworden. De multinational werd alleen maar succesvoller, dus geen reden om het toezicht strenger te maken.  

Auto-expert Ferdinand Dudenhöffer wist het allemaal uit te leggen aan journalisten. Hij is net met pensioen gegaan, maar Dudenhöffer gold jarenlang als dé grote, maar ook énige, onafhankelijke auto-expert in een land van 83 miljoen autoliefhebbers. Maar zelfs de autoprofessor met het beste netwerk wist altijd pas achteraf te vertellen waar het aan schortte bij frauderende autofabrikanten.

'De voormalige directeur is op borgtocht vrijgelaten. Hij viste 5 miljoen euro uit eigen zak voor zijn voorlopige vrijheid.'

Maar eind vorig jaar staken de journalisten van Financial Times toch hun vinger op: er zit een luchtje aan de rapportcijfers van Wirecard. Maar ach, Wirecard laat de boekhouding al tien jaar controleren door de experts van Ernst & Young, die zijn ook al zo verdomd gerenommeerd. Niets aan de hand, doorlopen!

Inmiddels is het faillissement van de DAX-onderneming aangevraagd. 1,9 miljard euro stond volgens de boeken netjes geparkeerd op de Filipijnen, maar het krediet heeft mogelijk nooit bestaan. Als dat geen fraude is. De voormalige directeur is op borgtocht vrijgelaten. Hij viste 5 miljoen euro uit eigen zak voor zijn voorlopige vrijheid.    

Nee, aan geld en succes ontbreekt het niet bij de grote jongens van het Duitse bedrijfsleven. De weelde van de ex-wereldkampioen export is dat we er allemaal bij willen horen. Toezichthouders zwemmen mee met het succes. De opbergkast van een enorm spookbedrag staat veilig in de verre uithoek van een onrechtsstaat.

'Nee, elke ondernemer snapt heus wel dat fraude verboden is, maar de grootste bedrijven hebben geen kind aan het toezicht.'

Dan de bedenkelijke rol van de overheid. Telkens beloven politici in Berlijn en in Brussel beterschap na een groot schandaal, ook nu weer. Dit mag niet meer gebeuren! Meer regels worden in het vooruitzicht gesteld, strengere regels. Maar daar zit het 'm niet in. Nee, elke ondernemer snapt heus wel dat fraude verboden is, maar de grootste bedrijven hebben geen kind aan het toezicht.

De laksheid van het ministerie van Justitie en Financiën maakt de controle ongeloofwaardig. Het ministerie besteedt de externe controle op de exportkampioenen uit aan een private 'boekhoudpolitie', de DPR. Een 'Deutsche Prüfstelle für Rechnungslegung' klinkt misschien streng, maar is niet in staat om orde te houden in de klas. DPR stelde welgeteld één persoon ter beschikking om de rapportcijfers van Wirecard te toetsen. De politiek wil de samenwerking met de 'boekhoudpolitie' nu staken. Een zondebok is snel gevonden.  

Probleem is dat niemand precies weet hoe braaf het beste jongetje van de klas in feite is en dus hoe zijn formidabele prestaties ingeschat moeten worden. Misschien moet hij om te beginnen maar eens een jaartje blijven zitten.