Jos Heymans

Drie tegenkandidaten; dat zegt iets over Hugo de Jonge

27 juni 2020 06:18

Het CDA pocht graag de grootste lokale partij van Nederland te zijn. Het is maar hoe je telt. De christendemocraten hebben de meeste gemeenteraadsleden, bijna 1500. Als je alle lokale partijen bij elkaar optelt, wat niet mag, komen die op 3240 raadszetels, meer dan het dubbele. Maar elke lokale partij heeft andere politieke opvattingen en kan dus niet op één hoop met andere lokalo’s worden gegooid.

Als je kijkt naar de (voorlopig) vier kandidaat-lijsttrekkers, dan is het CDA inderdaad een lokale partij waar de sollicitanten voor het politiek leiderschap uiteenlopende, soms haaks op elkaar staande ideeën ventileren, gericht op de eigen aanhang. De één (Hugo de Jonge) richt zich op de grote steden, waar het CDA altijd ondermaats scoort, de ander (Mona Keijzer) gaat juist voor het platteland en met name voor de boeren, de derde (Martijn van Helvert) meent juist de Randstad en de regio met elkaar te kunnen verbinden. Pieter Omtzigt gaat niet voor stad of dorp maar voor de mensen, omdat de overheid er voor hen is en niet andersom.

'Een leugentje om bestwil, want het liefst was het partijbestuur met een enkelvoudige voordracht gekomen.'

Ook over samenwerking met Forum voor Democratie, het heikele punt dat de CDA-achterban na het trauma met de PVV sterk verdeelt, denken de kandidaten verschillend. De Jonge wil niets te maken hebben met FvD, Keijzer en Van Helvert willen Forum niet bij voorbaat uitsluiten en Omtzigt constateert dat het een achterhaalde discussie is omdat Thierry Baudet zelf al heeft aangegeven niet met het CDA te willen samenwerken. Althans, dat mag je volgens hem concluderen uit Baudets opmerking 'dat het CDA (en trouwens ook de VVD) Nederland wil vernietigen'.

Er valt weer wat te kiezen. Partijvoorzitter Rutger Ploum zei het bijna juichend, vrijdagavond, bij de presentatie van de vier kandidaten die het bestuur naar voren heeft geschoven. Een leugentje om bestwil, want het liefst was het partijbestuur met een enkelvoudige voordracht gekomen uit vrees voor slaande ruzies, wat de PvdA drie jaar geleden overkwam met Samsom en Asscher. Maar met vier prominente partijleden kon het bestuur onmogelijk een voorkeur uitspreken.

Er is geen reden voor angst voor verdeeldheid onder de leden. De vier kandidaten staan elkaar niet naar het leven, zoals Samsom/Asscher en eerder Sap/Dibi bij GroenLinks. In 2012, toen het CDA zes (!) kandidaten had, was er geen onrust in de partij. Alleen een slecht werkende geluidsinstallatie verpestte de enige gezamenlijke campagneavond. De verkiezing zelf verliep vlekkeloos; Sybrand Buma had nauwelijks iets te duchten van de vijf andere kandidaten. En ook toen Clémence Ross zich in 2002 opwierp als tegenkandidaat van Maxime Verhagen voor het fractievoorzitterschap, ontstond er geen gedoe. Verhagen won; Ross kreeg ter genoegdoening een plekje in het kabinet.

'Het is moeilijk te voorspellen wie de strijd gaat winnen. Aanvankelijk leek Hugo de Jonge met twee vingers in de neus op de overwinning af te stevenen.'

Wat mogelijk wel een dingetje kan worden, is de koers van de partij. Waar De Jonge het CDA precies in het politieke midden wil positioneren, kiezen Keijzer en Van Helvert voor de meer behoudende koers die destijds door Buma is uitgezet. De Jonge zit het dichtst bij de opvatting van het partijbestuur, verwoord in het discussiestuk 'Zij aan zij' waarin de partij opschuift naar het midden. Het stuk is niet door de leden geaccordeerd, maar zal zeker een rol spelen bij de opstelling van het verkiezingsprogramma. En de nieuwe lijsttrekker zal daar een belangrijke stem in hebben.

Het is moeilijk te voorspellen wie de strijd om het lijsttrekkerschap gaat winnen. Aanvankelijk leek Hugo de Jonge, na de terugtrekking van Wopke Hoekstra, met twee vingers in de neus op de overwinning af te stevenen. Maar sinds de komst van drie tegenkandidaten is dat niet meer zo aannemelijk. Die tegenkandidaten met elk hun eigen achterban zijn er niet voor niets. Het geeft aan dat de kandidatuur van De Jonge niet in alle geledingen van de partij op steun kan rekenen.