Yesim Candan

Van Westerbork naar de Molukse wijk

26 juni 2020 05:56

We hebben integratie hoog in het vaandel staan – alle bevolkingsgroepen moeten door elkaar heen leven, wonen en werken. Tenminste, dat is het streven van de Nederlandse overheid. We hebben hier dus ook geen expliciet Turkse, Marokkaanse of Surinaamse woonwijken.

Er is één uitzondering op de regel. We hebben maar liefst zestig Molukse wijken, verspreid over Nederland, waar alleen Molukkers wonen en waar deels eigen regels gelden. Best bijzonder eigenlijk.

"J.P. Coen was berucht vanwege de strafexpeditie waarbij duizenden Molukkers vermoord zijn."

Via een Moluks vriendinnetje belandde ik ooit in de Molukse wijk in Capelle aan den IJssel, waar ik al snel deel uitmaakte van een vriendengroep die praktisch alleen uit mannen bestond. Ik was echt one of the guys. Ik kwam ook veel bij mijn Molukse vrienden thuis. Wat mij vooral is bijgebleven, zijn de mooie indianenschilderijen aan de muur, het lekkere eten en de spiritualiteit. En hun onvoorwaardelijke respect voor hun ouderen en voorouders. Bewonderenswaardig.

Tegelijkertijd voelde ik altijd een bepaald soort pijn als ik de vele familiefoto's op de dressoirs zag staan. Deze diepe pijn was onlangs ook te zien bij de antiracismedemonstratie in Hoorn, waar veel Molukkers waren. Ze protesteerden tegen het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen. Die was immers berucht vanwege de strafexpeditie waarbij duizenden Molukkers vermoord zijn.

"Aangekomen in Nederland kregen de Molukkers onderdak in voormalige werkkampen zoals Westerbork en Vught."

Waarom mogen Molukse wijken wel, en Turkse, Marokkaanse of Surinaamse niet? De reden hiervoor is een schuld – een diepe, diepe schuld, omdat de Nederlandse regering haar belofte van een eigen Molukse staat niet heeft waargemaakt. En belofte maakt schuld.

Op bevel van de Nederlandse overheid werden de Molukkers in 1951 naar Nederland gehaald. Tijdelijk, dachten ze. Dat transport naar Nederland verliep overigens allesbehalve vlekkeloos. Ik heb verhalen gehoord van moeders die bij het aan boord gaan van het schip te horen kregen dat ze per gezin maar drie kinderen mee naar Nederland mochten nemen. Een onmenselijk dilemma.

Aangekomen in Nederland kregen de Molukkers onderdak in voormalige werkkampen zoals Westerbork en Vught. Plekken waar 's nachts de stemmen van de overledenen uit de Tweede Wereldoorlog weergalmden.

"Zouden dit soort op zichzelf staande wijken toch een functie hebben om beter te kunnen integreren?"

De Molukse wijken die eruit voortkwamen, druisen compleet tegen de Nederlandse multiculti-gedachte in. Het Nederlandse idee van opgelegde diversiteit zie je terug in een wijk als IJburg in Amsterdam, waar verschillende culturen door elkaar moeten leven doordat er huur- tegenover koopwoningen zijn gezet. Daar gaat het niet altijd goed.

Molukse wijken kennen deze problemen niet. Binnen de muren van de wijk werkt de homogeniteit, waarbij de drang naar de identiteit en cultuur megasterk is. Op het oog zijn de Molukkers volmaakt geïntegreerd in de Nederlandse samenleving omdat ze perfect Nederlands spreken.

Zouden dit soort op zichzelf staande wijken toch een functie hebben om beter te kunnen integreren? Een beetje zoals je in New York een Poolse of een Italiaanse wijk hebt? De Turk, de Nederlander – die bestaan niet. Maar de Molukker wel.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.