Yesim Candan

Hier gelukkig geen racistisch geweld. O nee?

29 mei 2020 06:02

"Alstublieft, ik krijg geen lucht. Mijn buik doet pijn. Mijn nek doet pijn. Alles doet pijn. Ze gaan me vermoorden." De woorden van George Floyd staan in mijn geheugen gegrift. Net als de beelden van de agent die zijn knie desondanks stoïcijns in de nek van George blééf drukken. George snakte naar adem. George ging dood.

Terecht werd tijdens de demonstraties erna, die duizenden mensen in de Verenigde Staten op de been brachten, geroepen dat het ontslag van de vier dienstdoende agenten in kwestie niet voldoende is. Dit is namelijk moord.

Het is bovendien de zoveelste keer dat de Amerikaanse politie een misstap begaat bij de arrestatie van een zwarte man. En ook de zoveelste keer dat een burger wordt vermoord omdat hij zwart is. Begin deze maand nog werd de 25-jarige Ahmaud Arbery, terwijl hij aan het joggen was, in koelen bloeden doodgeschoten door twee racisten – een oud-politieman en zijn zoon. Amerika heeft echt een rassenprobleem. Iets dat in het DNA van het land zit.

"De eerste kleurlingen met wie Nederland te maken kreeg, waren de Surinamers in de jaren vijftig."

Een situatie die je met geen mogelijkheid kunt vergelijken met die in Nederland. De eerste kleurlingen met wie Nederland te maken kreeg, waren de Surinamers in de jaren vijftig. Beide landen delen een koloniaal verleden.

Dat de slavernij ruim honderd jaar na dato nog steeds gevoelig ligt bij veel mensen, bleek wel uit de woorden van de actrice Jetty Mathurin tijdens de première van de film Suriname, waarin ze meespeelt. "Voor de Nederlanders in de zaal: jullie waren driehonderd jaar bij ons. Hadden jullie de taal maar moeten leren", zei ze. Waarop ze haar toespraak in het Surinaams voortzette. Duidelijk een sneer naar het koloniale verleden van Nederland, op zijn zachtst gezegd toch een minder glorieus onderdeel van de vaderlandse geschiedenis.

In Nederland hebben we te maken met institutioneel racisme. Etnische profilering. Hoewel het bij wet verboden is, selecteren agenten mensen wel degelijk op basis van hun huidskleur. Als rapper Typhoon geen donker kleurtje had gehad, was hij in 2016 vast niet aangehouden door de politie omdat hij in zo'n dure auto reed. Dat mensen worden beoordeeld op grond van hun huidskleur is een gegeven waar we gewoon niet omheen kunnen.

"De voortdurende scheldpartijen waaraan iemand als Sylvana Simons blootstaat, zijn ook een vorm van spijkerhard racistisch geweld."

Zo hebben we dus ook in ons land onze 'zwarte issues'. Neem één van de meest omstreden onderwerpen van de laatste jaren: de zwartepietendiscussie. Maar hoe verhit die soms ook gevoerd wordt, we mogen blij zijn dat wij in Nederland geen 'Amerikaanse toestanden' hebben.

Alhoewel... is dat zo? De voortdurende scheldpartijen waaraan iemand als Sylvana Simons blootstaat, zijn ook een vorm van spijkerhard racistisch geweld. En onze politie treedt misschien beschaafder op –maar vertel dat eens aan de nabestaanden van Mitch Henriquez, de Arubaan die in 2015 in het Haagse Zuiderpark om het leven kwam door buitensporig politiegeweld.

In Nederland kunnen we met elkaar praten en debatteren totdat we een ons wegen. Maar het kan geen kwaad om te beseffen dat ook hier dingen gebeuren die het daglicht niet kunnen verdragen.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.