Jeroen Akkermans

Eindexamentijd in Berlijn: een nachtmerrie

20 april 2020 06:01

Ik ben mijn leven lang achtervolgd door het schoolexamen. Nog steeds droom ik weleens dat ik terugkeer naar de middelbare school om alle examens over te doen. De leerlingen van nu zien me al aankomen in dat herkenbare schoolgebouw, ik ben bijna veertig jaar ouder dan zij. Ik krijg het er benauwd van en ga snel zitten. Ik staar naar de vragen, de stof doet mij duizelen. Ik ben weleens met tranen in mijn ogen wakker geworden.

Twee van mijn kinderen zijn opgeroepen om aan het front te verschijnen. Ze zijn moediger dan hun vader en trekken ten strijde. Gekkenwerk.

Vandaag beginnen de eindexamens in Berlijn. De strijd tegen het coronavirus wordt uitgebreid naar het eindexamenlokaal. De scholen moeten beloven dat ze tot de tanden gewapend zijn. Twee van mijn kinderen zijn opgeroepen om aan het front te verschijnen. Ze zijn moediger dan hun vader en trekken ten strijde. Gekkenwerk.

Terwijl het land nog minstens twee weken verplicht is afstand te bewaren, worden bijna een half miljoen scholieren opgetrommeld om urenlang samen in een afgesloten ruimte door te brengen. In het federale Duitsland ligt het lot van de middelbare school in handen van de zestien deelstaten.

Maar in het land waar diploma's en titels heilig zijn, wordt het schrappen van de eindexamens als een doodzonde gezien.

Deelstaat Schleswig-Holstein leek te stemmen voor een afstel van de examens, aangemoedigd door buurlanden als Frankrijk, Oostenrijk, België en Nederland. Die landen hebben resoluut een dikke streep door de examens gezet. De rest van Duitsland kon niet achterblijven, dachten mijn kinderen.

Maar in het land waar diploma's en titels heilig zijn, wordt het schrappen van de eindexamens als een doodzonde gezien. "Nie! Dat nooit!" Want regels zijn regels, ook in corona-tijd. Zonder dat eindexamen zou zes jaar opleiding in rook opgaan.

Laat het Oktoberfeest uitvallen en vergeet de wedstrijden van FC Bayern, maar de Beierse minister-president Söder wil niet tornen aan de eindexamens.

Door heel Duitsland klinkt kritiek. Leerlingenvertegenwoordigers roepen dat ze geen proefkonijn willen zijn. "Coronamaatregelen pakken onze eindexamenstunt af, het traditionele eindfeest en zelfs de vakantie, maar de eindexamens die mogen we houden." Een scholier stapte naar de rechter. Het examen zou haar gezondheid op het spel kunnen zetten. Nee, oordeelde de rechter. Volgens de 'Coronaviruseindämmerungsverordnung' moeten scholen ervoor zorgen dat anderhalve meter afstand voor iedereen gewaarborgd is. Leerlingen kunnen examen doen.

Het applaus voor dit vonnis was het grootst in de deelstaat waar corona het hardst heeft toegeslagen. Laat het Oktoberfeest uitvallen en vergeet de wedstrijden van FC Bayern, maar de Beierse minister-president Söder wil niet tornen aan de eindexamens. Daar moeten we 'een hand over het hart strijken', alsof het eindexamen een gunst is.

Na weken van twijfel over het al dan niet doorgaan van de examens is er nu tenminste duidelijkheid. Mijn kinderen doen hun best de draad weer op te pakken.

Maar minister-president Söder heeft makkelijk praten. In het zuiden van Duitsland begint de schoolvakantie pas eind juli, in Berlijn is het schooljaar al een maand eerder afgelopen. Ondanks grote regionale verschillen trokken alle deelstaten uiteindelijk toch één lijn. Een 'Alleingang' van één of meerdere deelstaten zou voor de devaluatie van het landelijke eindexamen zorgen en dat is waar elke Duitser juist zo bang voor is. Alle eindexamenkandidaten aantreden!

Na weken van twijfel over het al dan niet doorgaan van de examens is er nu tenminste duidelijkheid. Mijn kinderen doen hun best de draad weer op te pakken. Maar wat staat ze te wachten? Een gymnasium in Britz, deelstaat Brandenburg, doet in de krant een boekje open over het coronaprotocol. Leerlingen moeten zich buiten op de parkeerplaats aanmelden, waar ze een mondkapje, handschoenen en desinfecterende vloeistof ontvangen. De schooldirecteur maakt geen bezwaar als leerlingen zelf een mondkapje en handschoenen meenemen. De school heeft het steriele materiaal besteld, maar de bestelling is nog niet aangekomen.

Scholen hebben vaak geen budget voor een stukje zeep, de stad kan zich een nieuwe riolering niet permitteren. Jarenlange bezuinigingen hebben hun tol geëist in het onderwijs.

Op de school van mijn kinderen zijn 45 docenten opgeroepen om de 69 examenkandidaten te allen tijde op anderhalve meter afstand te houden. Een hele prestatie, want zo'n 30 procent van de leraren is uitgevallen wegens ouderdom, ziekte of familieomstandigheden. De overgebleven docenten moeten de leerlingen één voor één naar het eindexamenlokaal loodsen. Om besmettingsgevaar tegen te gaan, staan alle deuren open. Zo hoeft niemand een deurknop aan te raken.

De leerlingen doen examen in een ruimte die 'gegarandeerd' brandschoon moet zijn. Dat wordt dan de eerste keer, want in Berlijn zijn oudere schoolgebouwen berucht om de viezigheid. Toiletten stinken, je zoekt er vergeefs naar zeep en er stroomt zelden warm water uit de kraan. De schoonmakers krijgen gemiddeld niet meer dan drie minuten per lokaal om schoon te maken. Scholen hebben vaak geen budget voor een stukje zeep, de stad kan zich een nieuwe riolering niet permitteren. Jarenlange bezuinigingen hebben hun tol geëist in het onderwijs.

Iedereen dient direct naar huis te gaan, anders is alles voor niets geweest.

Terug naar het protocol. De toezichthoudende docent moet tijdens het uitreiken van de schriftelijke vragen steriele handschoenen dragen. De scholieren mogen zelf beslissen of ze gebruikmaken van de mondkapjes en handschoenen. Zodra het examen is afgelopen, moeten de scholieren de zaal één voor één verlaten. De docent neemt de antwoordformulieren in en houdt het werk 24 uur lang 'in quarantaine', jawel. 

De school wijst leerlingen er nadrukkelijk op dat het niet de bedoeling is om elkaar na afloop op het schoolplein even op te zoeken. Iedereen dient direct naar huis te gaan, anders is alles voor niets geweest.

Nou, ik wens mijn kinderen heel veel succes! Ik kan er nu al niet van slapen.