Jos Heymans

Over voorzitters die niet weg willen

18 april 2020 06:00

Bij DENK ligt Selçuk Ӧztürk onder vuur omdat hij onderdeel is van een ruzie tussen hem en partijgenoot Tunahan Kuzu. Bij 50PLUS wordt Geert Dales niet langer gepruimd door partijgenoten uit de Eerste en Tweede Kamer. Twee totaal verschillende types, twee totaal verschillende conflicten. Toch hebben ze één ding gemeen: ze weigeren op te stappen als partijvoorzitter ondanks dringende verzoeken daartoe van niet de meest onbeduidende partijgenoten.

Bij DENK heeft politiek leider Farid Arzakan de partijvoorzitter gevraagd om weg te gaan; hij kreeg niet eens antwoord. Bij 50PLUS hebben de Eerste en Tweede Kamerleden (met uitzondering van Henk Krol) Dales verzocht af te treden; de partijvoorzitter weigert omdat de ledenvergadering daarover gaat, niet een handjevol politici.

De situatie bij 50PLUS is ingewikkeld, omdat niet alleen veel mensen – veel meer dan bij DENK – maar ook fracties en regiobesturen bij het conflict betrokken zijn. Het begon met enkele provinciale voorzitters die van Dales af wilden. Dat deed de voorzitter af als 'een paar leden'. Maar de kritiek ging als een olievlek door de partij; het aantal regionale voorzitters verdubbelde zich, Eerste en Tweede Kamerleden volgden en erevoorzitter Jan Nagel, een van de oprichters van de partij, sloot zich aan bij de criticasters.

'Dales is niet zo’n type; die wil wat maken van een partij, die steekt zijn nek uit ongeacht de consequenties.'

Waarom toch zoveel drukte om een partijvoorzitter? Meestal is de functie niet echt politiek; de partijkoers wordt uitgezet door de politiek leider en de fractieleden in de Tweede Kamer. Een partijvoorzitter moet zorgen voor voldoende leden en that’s it. Maar Dales is niet zo’n type; die wil wat maken van een partij, die steekt zijn nek uit ongeacht de consequenties. Want, zo motiveert Dales twee jaar geleden zijn kandidaatstelling voor het voorzitterschap, vijftig procent van de kiesgerechtigden is ouder dan 50, een kwart 65+.

Er zijn dus veel meer kiezers te motiveren dan de 325.000 die in 2017 op 50PLUS hebben gestemd. Dales zette zich neer als een empathisch persoon, die kan luisteren, inleven, begrip opbrengen, aardig zijn. Een van de levenslessen die hij leerde: zoek altijd naar het positieve bij de ander. Kwaliteiten die nu niet (meer) herkend worden door een belangrijk deel van 50PLUS.

'Ruziemakers, en dat zijn er best veel bij 50PLUS, worden op hun nummer gezet.'

Dales manifesteert zich als een voorzitter met wie niet te spotten valt. Hij is direct, recht voor zijn raap, neemt geen blad voor de mond en schoffeert zo nodig mensen als hij vindt dat ze het partijbelang veronachtzamen. Ruziemakers, en dat zijn er best veel bij 50PLUS, worden op hun nummer gezet. Dales' stijl van leidinggeven wordt autocratisch en weinig democratisch genoemd. Tweede Kamerlid Corrie van Brenk is naar eigen zeggen door hem uitgemaakt voor matennaaier en verrader. "Mag ik even heel hard lachen?", mailde de voorzitter aan een ander lid dat hem adviseerde om terug te treden. Het zijn niet de woorden die je verwacht van iemand die zichzelf een verbinder vindt.

Het gaat maar om de partijvoorzitter, zoals gezegd, daar zou geen politieke commotie over moeten ontstaan. Zoals Mark Rutte geen last had van het schandaal rond VVD-partijvoorzitter Henry Keizer, en Jesse Klaver niet van de ophef rond Marjolein Meijer, de partijvoorzitter van GroenLinks die een liefdesrelatie met partijgenoot-Kamerlid Grashof verzweeg.

'Krol is net als Rutte van teflon, schandalen blijven niet aan hem kleven.'

Maar bij 50PLUS ligt dat anders vanwege de openlijke steun van partijleider Henk Krol aan de geplaagde voorzitter. Krol is de enige van de zes politici in de Eerste en Tweede Kamer die het vertrouwen in Dales niet heeft opgezegd. Ongeacht de uitkomst van de ledenvergadering, waarin over het lot van Dales wordt beslist, heeft Krol als politiek leider een groot probleem. Met zijn opstelling heeft hij zich vervreemd van zijn eigen fractie en van die in de Eerste Kamer.

Krol is net als Rutte van teflon, schandalen blijven niet aan hem kleven. Hij overleefde beschuldigingen over fraude en oplichting bij de Gaykrant, trad terug uit de Kamer maar keerde terug toen opvolgster Martine Baay ziek werd. Krol werd zes (!) keer door de rechtbank en het gerechtshof vrijgesproken. Hij was twee keer lijsttrekker, in 2012 en 2017, en is gekozen om volgend jaar opnieuw de kar te trekken. Niets lijkt hem te kunnen deren. Maar of dat zo blijft?

Krol kan bij een gedwongen vertrek van Dales zomaar in diens val worden meegesleurd. Zo niet, dan zullen in ieder geval heel wat scherven moeten worden opgeruimd.