Susanne Uilenbroek

De leraar zit er weleens naast

11 maart 2020 05:45

Toen in groep 8 de resultaten van de eindtoets bekend werden gemaakt, was mijn meester heel stellig: zo’n toets kon er weleens naast zitten. Sommige kinderen hadden het slechter gedaan dan verwacht en sommige kinderen beter. 

"Kijk naar Mitch*," zei hij tegen de hele klas. "Mitch heeft op basis van de toets een havo/vwo-advies, maar dat gaat hij natuurlijk nooit halen." De hele klas moest lachen, maar ik kan mij niet meer herinneren of Mitch ook meelachte.

"Misschien zat er toch meer in zijn zoon."

Mitch deed het niet zo goed op school. Hij was stil en leek zich niet voor de vakken te interesseren. De meester had daarom al met zijn ouders besproken dat hij het beste naar de lts (nu vmbo) kon. 

Maar door de eindtoets begon de vader van Mitch daaraan te twijfelen. Misschien zat er toch meer in zijn zoon. Voor de meester zal het even slikken zijn geweest, maar uiteindelijk ging Mitch naar de mavo. Dat ging hem gemakkelijk af en daarna stroomde hij door naar de havo en het hbo. 

"Nu al mijn oud-klasgenoten zo tegen de 40 lopen, kan ik zeggen dat er vroegbloeiers en laatbloeiers in onze groep zaten."

De meester had Mitch totaal verkeerd ingeschat. Dat kan gebeuren natuurlijk. Elk jaar 30 nieuwe kinderen in de klas, dan heb je niet altijd in de gaten waarom iemand het goed doet of waarom niet. 

Nu al mijn oud-klasgenoten zo tegen de 40 lopen, kan ik zeggen dat er vroegbloeiers en laatbloeiers in onze groep zaten. 

Uit onderzoek van RTL Nieuws blijkt dat kinderen van laagopgeleide of arme ouders vaker een lager schooladvies krijgen dan wat de eindtoets adviseert. Waarom dat zo is, is niet onderzocht en het is dus niet bekend of onbewuste vooroordelen van leraren een rol spelen of dat de ouders minder vaak een hoger schooladvies eisen. 

"We toetsen natuurlijk niet voor niks."

Minister Slob van Onderwijs lijkt het niet erg te vinden. Zijn reactie was dat we de eindtoets niet te belangrijk moeten maken, maar vooral moeten uitgaan van het advies van de leraar. Vraag is of dat terecht is. We toetsen natuurlijk niet voor niks.

Er zijn armere regio’s in Nederland waar kinderen op grote schaal een lager schooladvies krijgen dan wat de eindtoets adviseert. Noordoost Friesland is zo’n regio. In de gemeente Achtkarspelen bijvoorbeeld kreeg 55,6% van de kinderen de afgelopen drie jaar een lager schooladvies dan wat er uit de eindtoets kwam. In slechts 14,6% van de gevallen werd dat bijgesteld.

In tegenstelling tot minister Slob heeft de onderwijsinspectie eerder aangegeven dat dit wél erg is. Het zorgt namelijk voor kansenongelijkheid. Kinderen van arme en laagopgeleide ouders krijgen niet het onderwijs dat ze aan zouden kunnen en daardoor blijft hun talent onbenut. Dat is zonde voor het kind en zonde voor onze samenleving.

"Het gaat nu om het twaalfjarige jongetje uit Appingedam dat graag dierenarts wil worden"

Natuurlijk hoeven niet alle kinderen uiteindelijk naar de universiteit en is het streven van veel hoogopgeleide ouders in de Randstad om hun kinderen koste wat het kost op een zo hoog mogelijk onderwijsniveau te krijgen, ook niet goed. Maar daar gaat het nu niet om.

Het gaat nu om het twaalfjarige jongetje uit Appingedam dat graag dierenarts wil worden of het elfjarige meisje uit het Limburgse Bergen dat later graag naar de kunstacademie wil. Misschien schat hun leraar in groep 8 ze te laag in en is er geen ouder die voor ze opkomt. 

Dan is het goed dat er een toets is die de leerkracht een ander inzicht geeft en op basis waarvan een leraar zijn advies kan en soms moet aanpassen. Dan moet een leraar niet eigenwijs, maar verstandig zijn. Want soms zit de toets er naast, maar soms ook echt de leraar.

*Mitch is niet zijn echte naam