Yesim Candan

Pas op, naakte vrouw!

14 februari 2020 05:44

Stel je voor: je staat tijdens je middelbareschooltrip naar Italië oog in oog met de kroonjuwelen van David, het wereldberoemde beeldhouwwerk van Michelangelo. Je denkt bij jezelf: dit kan niet! De school dient een klacht in bij de lokale overheid, die het beeld – uiteraard – uit de openbare ruimte verwijdert. Want tja: je moet immers rekening houden met andersdenkenden. Niet iedereen kan, vanuit cultureel of religieus oogpunt, de naakte bijbelse figuur David aanschouwen.

Je kunt het je niet voorstellen, maar dit is wel zo'n beetje het scenario waar het op uitloopt als we gaan toegeven aan de denkwijze van Emilie Gordenker, de kersverse directeur van het Van Gogh Museum in Amsterdam. We moeten onszelf de vraag stellen, vindt ze, of de aankoop van het schilderij 'Badende vrouw' van de Franse impressionist Edgar Degas, waarop het naakte achterwerk van een vrouw te zien is, wel kan in deze tijd. "Musea staan in toenemende mate midden in de maatschappij", zei ze in het tv-programma Buitenhof. "De hele #metoo-discussie, de discussie of vrouwelijke naakten wel geschikt zijn voor mensen van alle culturen, die moet je voeren."

"De samenleving wordt preutser en preutser omdat we bang zijn steeds maar weer mensen te kwetsen."

Het idee dat een museum midden in een samenleving staat, is een farce. Alsof Jan uit de volksbuurt of Ahmed van de Turkse kruidenierswinkel om de hoek naar het Van Gogh zouden gaan. Heeft deze mevrouw wel enig besef van hoe het eraan toegaat in volkswijken, achterstandswijken? Een museum is nog steeds een elitair uitje dat niet is weggelegd voor het volk. Die mensen moeten overleven. Van alle huishoudens in Nederland verkeert zo'n 8 procent in armoede, blijkt uit cijfers van het CBS. Dat zijn zo'n 600.000 huishoudens waar een bezoekje aan het Van Gogh echt niet zo hoog op het lijstje staat. 

Daarnaast wordt een link gelegd met de #metoo-discussie. Juist daarin horen we transparant en open over seksualiteit te praten. Vrouwen hebben er niets aan als we bespreken of naaktheid in een museum wel gepast is. De samenleving wordt preutser en preutser omdat we bang zijn steeds maar weer mensen te kwetsen. En dan hebben we het hier nog niet eens over afbeeldingen van allerlei pikante Kamasutra-posities, maar over een ingetogen kunstwerk dat gemaakt is rond 1886 en behoort tot het cultureel erfgoed. 

"Een museum is er niet om ons een lesje seksuele moraliteit te geven, maar om kunst te laten zien."

Als je een kunstwerk op deze wijze erotiseert, maak je dit schilderij van Degas tot seksueel object. Welke boodschap geven we aan de nieuwe generatie? Juist als we zo krampachtig gaan doen over een naakt achterwerk van een groot meester, gaan we jongeren leren dat naaktheid iets ongewoons is, iets waarvoor we ons moeten schamen. Een museum is er niet om ons een lesje seksuele moraliteit te geven, maar om kunst te laten zien. In welke vorm dan ook. Dus ook de blote kont van een badende vrouw, juist vandaag, 14 februari, Valentijnsdag. 

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.