Yesim Candan

Als Mein Kampf je lievelingsboek is

31 januari 2020 06:04

Stapelverliefd was ik op hem, mijn eerste Turkse vriendje dat ik tijdens onze zomervakantie in Turkije had leren kennen toen ik achttien was. Hij kwam uit een goede familie en woonde in een chique wijk van Ankara.

"Weet je wat mijn lievelingsboek is?" vroeg hij op een gegeven moment. "Mein Kampf." Stilte.

Iets soortgelijks overkwam me toen ik, jaren later, aan de Turkse kust was met een Turkse kennis. "Hitler was best een bijzondere man", vond ze. De reden: hij was spiritueel, omdat hij een astroloog in dienst had. De Holocaust moesten we niet al te serieus nemen. Ook in Nederland hoorde ik onlangs iemand zo'n soort opmerking maken over Mein Kampf.

"Zoiets onmenselijks, zoiets gruwelijks. Waarom wist ik hier niet eerder van?"

Opgegroeid in een Rotterdamse wijk waar allerlei kleuren en religies door elkaar leven, was ik me zelf op de lagere school niet bewust van de Holocaust en wat de Joden in de Tweede Wereldoorlog is overkomen. Ik bezit een olifantengeheugen, dus als hierover gesproken was, had ik het echt nog wel geweten.

Wat de Holocaust écht inhield, leerde ik pas op de middelbare school doordat ik 'Het bittere kruid' van Margo Minco las. Ik kon niet stoppen met huilen toen ik dit boek las. Het kwam toen pas echt goed bij me binnen. Letterlijk en figuurlijk slikte ik het bittere leed weg dat de Joden was overkomen in Nederland. Zoiets onmenselijks, zoiets gruwelijks. Waarom wist ik hier niet eerder van?

Het is 75 jaar geleden dat Auschwitz werd bevrijd. Het lijkt zo lang geleden, maar ook weer niet. Tweehonderd overlevenden van de Holocaust en nabestaanden van de slachtoffers die zijn omgekomen in het vernietigingskamp, woonden de herdenkingsceremonie bij in Polen. De herdenking van de in totaal zes miljoen Joden, Sinti, Roma en homo's die door de nazi's zijn vermoord tijdens de Tweede Wereldoorlog.

"De overlevenden van de Holocaust houden ons een spiegel voor, een spiegel waarin we liever niet willen kijken."

Premier Rutte heeft onlangs zijn excuses aangeboden. Het is voor het eerst dat de Nederlandse regering haar verontschuldigingen aanbiedt voor de hulp aan de Duitsers bij de Jodenvervolging. Hulde aan Rutte, en laten we niet vergeten dat veel Nederlanders fout waren in de oorlog. Maar wat als de overlevenden van Auschwitz er over een paar jaar niet meer zijn? Hoe geven we dit door aan de nieuwe generatie?

Educatie is een middel om jongeren te vertellen wat de Holocaust inhield. Ik heb hierover met wijlen Uri Coronel eens een sessie georganiseerd op een ROC-school in Amsterdam, waarin de voormalige Ajax-voorzitter sprak over zijn familie en over de gruwelijkheden die hen zijn overkomen tijdens de Holocaust. Blijkbaar zijn dit soort sessies broodnodig, want er liepen leerlingen boos weg toen hij hierover vertelde. Die hadden hier geen zin in. Respectloos!

Niemand zou ooit mogen zeggen dat Mein Kampf zijn of haar lievelingsboek is, ook niet in Nederland. Dit boek vol duistere gedachtespinsels van Hitler is zwart en verdorven. De overlevenden van de Holocaust houden ons een spiegel voor, een spiegel waarin we liever niet willen kijken. Dit mag nooit, maar dan ook nooit meer gebeuren. 

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.