Jos Heymans

Het zinloze achterhoede-gevecht van VVD en CDA

11 januari 2020 07:01

Soms kun je als politicus te laat zijn. Dan lukt het je met de beste wil van de wereld niet meer om die achterstand in te halen. Het overkwam Klaas Dijkhoff deze week. De fractievoorzitter van de VVD wil het afsteken van vuurwerk niet aan banden leggen, net als een groot deel van zijn partijgenoten die dat althans tot deze week volhielden.

Klaas is wel bereid om erover na te denken, want hij ziet ook wel in dat vuurwerk leidt tot overlast, bedreigend is voor hulpverleners, rellen in de hand werkt en, niet in de laatste plaats, een groot aantal gewonden of erger tot gevolg heeft. Maar Klaas gaat niet zomaar overstag; eerst moet maar eens worden aangetoond dat een vuurwerkverbod leidt tot minder geweld, minder schade en minder lichamelijk letsel. Op Facebook schrijft hij: "Binnen mijn partij wordt er op dit moment stevig over vuurwerk en veiligheid gediscussieerd. Dat heb je met liberalen. Onze fractie stopt nooit met nadenken."

"Er heeft zich in de Tweede Kamer al een meerderheid afgetekend om knalvuurwerk en vuurpijlen te verbieden."

Leuk bedacht, maar ondertussen is Dijkhoff links en rechts ingehaald. Er heeft zich in de Tweede Kamer al een meerderheid afgetekend om knalvuurwerk en vuurpijlen te verbieden. GroenLinks en de Partij voor de Dieren hebben begin deze maand aangekondigd met een wetsvoorstel te komen en weten een meerderheid achter zich.

In de eigen VVD is een stille, geweldloze revolutie gaande. VVD-burgemeesters als Johan Remkes (Den Haag), Jan van Zanen (Utrecht) en Koen Schuiling (Groningen) steunen openlijk een verbod op gevaarlijk vuurwerk. VVD-fracties in Rotterdam en Amsterdam hebben zich uitgesproken vóór een lokaal vuurwerkverbod. En prominente liberalen als Frits Bolkestein, Neelie Kroes en Gerrit Zalm zijn het tolereren van vuurwerk beu; Bolkestein noemt het afsteken van rotjes en ander knalvuurwerk 'primitief'. Ik zie deze oud-VVD-leider, eerlijk gezegd, ook niet zo snel met een zak vuurwerk de straat opgaan.

We kunnen niet op de oude voet door, erkende de premier na afloop van de ministerraad."

Wat Dijkhoff nu doet met dat 'nadenken dat in de VVD nooit stopt', is een achterhoedegevecht. Hij heeft de strijd allang verloren; dat hoeft hij alleen nog maar toe te geven, hoe moeilijk dat misschien ook is. Zelfs zijn partijgenoten in het kabinet, minister-president Mark Rutte voorop, zijn om. "We kunnen niet op de oude voet door", erkende de premier vrijdag na afloop van de ministerraad.

Maar laten we niet alleen wijzen naar Klaas Dijkhoff. Ook het CDA ligt nog steeds dwars. De fractie in de Tweede Kamer is net als de VVD nog altijd tegenstander van een vuurwerkverbod. Dat coalitiepartners D66 en ChristenUnie wel zo'n verbod willen, waardoor een Kamermeerderheid is ontstaan, heeft het CDA – tot nu toe – niet van standpunt doen veranderen, ondanks de pleidooien voor een verbod van partijgenoten als Hubert Bruls (burgemeester van Nijmegen) en Lucas Bolsius (idem, van Amersfoort). Ook tal van CDA-fracties in gemeenteraden zijn er klaar mee.

"Of het helpt, kun je alleen vaststellen door zo'n verbod op te leggen. Je kunt er altijd nog vanaf, als het niet werkt."

Zelfs CDA-minister Hugo de Jonge kon het afgelopen week bij Jinek niet uit zijn strot krijgen om het afsteken van vuurwerk in de ban te doen. Na een oeverloos en inhoudsloos betoog, dat Jinek best wat eerder had mogen afkappen, kwam De Jonge niet verder dan de opmerking dat dit '' een traditie is die moet veranderen'. Om er onmiddellijk aan toe te voegen dat we ook oog moeten hebben voor de mensen die genieten van het vuurwerk. Wat wil je nu, De Jonge? Verbieden? Hij zei het niet.

'Alleen als het helpt' is Dijkhoff bereid een vuurwerkverbod te steunen. Maar of het helpt, kun je alleen vaststellen door zo'n verbod op te leggen. Je kunt er altijd nog vanaf, als het niet werkt. Maar kijk naar het draagvlak: bijna 70 procent van de Nederlanders wil het, de politie wil het, artsen willen het, gemeentebesturen willen het, de Onderzoeksraad voor de Veiligheid wil het, zelfs de vuurwerkbranche wil het.

Wat let je nog, Klaas Dijkhoff?