Susanne Uilenbroek

De toekomst is nu

01 januari 2020 07:24

Vroeger had ik een multomap met daarop in grijze hoekige letters 'The Future is Now'. Ik bewaarde er mijn werkstukken van school in. De tekst op de map zei mij niet zoveel – veel te abstract. De toekomst was nog niet begonnen, de toekomst was later. Als je in het buitenland zou wonen, als je kinderen zou krijgen of een spannende baan wist te bemachtigen.

Ik moet denken aan de tekst op de multomap als een collega in de archieven van RTL Nieuws een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) uit oktober 2004 vindt met daarin verwachtingen voor 2020. Heel somber waren we in dat onderzoek over de toekomst. We waren bang voor gettovorming in de steden, voor het uithollen van de sociale zekerheid, voor de toestroom van meer migranten.

RTL Nieuws maakte er in 2004 een nieuwsitem over dat door Loretta Schrijver werd aangekondigd met de woorden: "Voor de toekomst verwachten we dat het alleen maar slechter wordt." In het item zegt toenmalig directeur van het SCP Paul Schnabel dat 'mensen bang zijn voor de toekomst'. 

"Facebook had ik nog niet, Whatsapp en Twitter bestonden nog niet."

2004 was het jaar dat ik stage liep bij EenVandaag en afstudeerde. Banen lagen niet voor het oprapen, maar via het uitzendbureau kon ik altijd wel ergens aan het werk. Zorgen maakte ik mij niet, want ik wist toch niet precies wat ik wilde.

Ik had een blauwe mobiele telefoon waarmee je kon bellen (maar dat was erg duur) of sms’en. Internetten deed je op bakbeesten van computers via trage verbindingen. Facebook had ik nog niet, Whatsapp en Twitter bestonden nog niet.

Jan-Peter Balkenende was premier en Mark Rutte staatssecretaris van onderwijs. George Bush was president van Amerika en Donald Trump kende ik alleen als Amerikaanse vastgoedmagnaat die weleens opdook in tv-series en films. 

"Ook dachten we dat we ons tegen aids zouden kunnen laten inenten."

Het is grappig om het rapport van het SCP met de verwachtingen voor 2020 nu terug te lezen. Het voelt een beetje alsof die slogan op mijn oude multomap werkelijkheid is geworden: de toekomst is nu. 

We hadden in 2004 hoge verwachtingen van de vooruitgang in de medische zorg en dachten dat we in 2020 een genenpaspoort zouden kunnen aanschaffen om onze gezondheidsrisico’s beter te kunnen inschatten. Ook dachten we dat we ons tegen aids zouden kunnen laten inenten en dat cosmetische plastische chirurgie algemeen zou worden toegepast om er aantrekkelijker uit te zien.

We gingen ervan uit dat het Groene Hart van de Randstad verstedelijkt zou zijn, dat er vaker referenda zouden worden gehouden en dat het aantal eenzame mensen zou zijn gestegen. 

"Vijftien jaar is een lange periode. Dat maakt het doen van voorspellingen lastig."

De kredietcrisis zagen we niet aankomen, net als de crisis op de huizenmarkt, een paar jaar later gevolgd door een enorme stijging van de huizenprijzen. We wisten dat door de vergrijzing de zorg duurder zou worden en dat er personeelstekorten zouden ontstaan, maar konden niet voorspellen dat ook het onderwijs in 2020 met een tekort aan personeel zou kampen.

Vijftien jaar is een lange periode. Dat maakt het doen van voorspellingen lastig. Waar staan we in 2035? Hebben we dan een vrouwelijke premier? Rijden we in zelfrijdende elektrische auto’s? Zijn we dan echt van het gas af? En op persoonlijk vlak: waar werk ik in 2035? Woont mijn dochter nog thuis of zijn mijn ouders misschien bij ons ingetrokken? 

Mijn multomap met The Future is Now erop ligt samen met andere oude schoolspullen in een doos op zolder. Ik weet niet zeker of hij daar over vijftien jaar nog steeds ligt, maar als dat inhoudt dat ik over vijftien jaar nog steeds gelukkig ben met dezelfde man in hetzelfde huis en we vijftien jaar lang leukere dingen hebben gedaan dan de zolder opruimen, dan hoop ik dat die map daar nog steeds ligt. 

 

Zo keken we in 2004 naar het jaar 2020

Het was de opening van het RTL Nieuws op 25 oktober 2004: de toekomstvoorspelling van Nederlanders over het jaar 2020.

In 2004 vroeg het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) aan een representatieve groep Nederlanders hoe zij keken naar Nederland in 2020. Hoe zou het dan gesteld zijn met Nederland op het gebied van veiligheid, politiek, integratie, onderwijs en zorg? Deze week kijkt RTL Nieuws wat er terecht is gekomen van de voorspellingen van toen.