Jaap van Deurzen

50 jaar porno: wat heeft het ons gebracht?

29 december 2019 06:20

"Du, hol mir einen runter. Schnell!" fluistert wijlen cameraman Stan Storimans zachtjes in mijn oor terwijl ik iemand sta te interviewen. De lieve boef kan als geen ander een Duitse pornoster imiteren en krijgt me elke keer weer aan het lachen.

Ik moet aan hem denken omdat het precies vijftig jaar geleden is dat in Denemarken de pornografie is vrijgegeven. De Denen komen in 1967 al legaal aan hun trekken met 'vieze blaadjes', maar in 1969 is er ook geen wettelijke beperking meer op bewegend beeldmateriaal. Het hek is van de dam.

Ook in ons land worden wij in de jaren 60 ruw uit ons calvinistisch korset gesleurd. Op 9 oktober 1967 zit kunstenares Phil Bloom bloot op de buis in het programma Hoepla, zij het met keurig gekruiste benen. Ze leest een artikel voor uit het dagblad Het Vrije Volk.

"Op amateuristische videobeelden zien we 'Joop uit Swifterbant' vrouwlief 'Ria' bestijgen. Parenclubs schieten als paddenstoelen uit de grond."

SGP-kamerlid Cor van Dis stuitert over het Binnenhof van verontwaardiging. De katholieke premier Piet de Jong wijkt geen meter en beklaagt zich er alleen maar over dat Hoepla net na Pipo de Clown is uitgezonden. 

Onze preutsheid verdwijnt als sneeuw voor de zon. De Hoge Raad oordeelt in 1970 met het zogeheten Chick-arrest (naar het gelijknamige seksblaadje) dat Nederland geen aanstoot meer zal nemen aan pornografie. Op beeld mag de burger van bil zoveel die wil. 

Net als Stan Storimans' Duitse pornosterren zien we 'Joop uit Swifterbant' razendsnel zijn broek met wijde pijpen uittrekken. We zien hem met lang haar en dikke bakkebaarden op amateuristische videobeelden vrouwlief 'Ria' bestijgen. Parenclubs schieten als paddenstoelen uit de grond.

De vleesverwerkende industrie draait in de jaren 70 op volle toeren. Overal worden we op de één of andere manier met seks geconfronteerd. In de kranten zien we in de jaren 80 ellenlange kolommen met 06-sekslijnen. 

"We zien mensen seks hebben met plastic poppen of verkleed als indianen spiernaakt rollebollen in wigwams, onder het uitstoten van indianengehuil."

"Hallo lieverd, met Anja, zal ik jou eens even lekker verwennen", rochelen hese, wildvreemde, vrouwen in geluidsgeïsoleerde cabines. Wijlen Menno Buch is een grote pionier. In 1997 maakt hij furore met het programma Seks voor de Buch. Daarin worden extreem afwijkende, seksuele fantasieën voor open scherm vervuld.

Het programma ontwikkelt zich tot een rariteitenkabinet. We zien mensen seks hebben met plastic poppen of verkleed als indianen spiernaakt rollebollen in wigwams, onder het uitstoten van indianengehuil. Iedereen spreekt er schande van, maar het programma haalt gigantische kijkcijfers. 

Wat heeft vijftig jaar pornografie ons opgeleverd? Waarom is er zoveel behoefte aan? Porno kan zichzelf in principe alleen maar wezenloos herhalen. 

"Uit onderzoek blijkt dat pornografie de blik van jongeren op seks en hun eigen lichaam totaal heeft verwrongen."

Het is monotoon en volslagen onerotisch, schrijft auteur Willem Jan Otten in 1992 in NRC Handelsblad. "Om de stier meteen bij de horens te vatten begin ik met het meest kwestieuze onderdeel van iedere pornofilm – het zogenoemde 'come-shot'. Dat is een volledig geregistreerde zaadlozing. De genieter slaagt erin om met zichzelf een traject af te leggen dat even lang duurt als dat van de modellen waar hij naar kijkt. Een belangwekkend aspect aan porno is, dat mannen er genieten van mannen, hoe onaantrekkelijk die soms ook zijn. De meeste gebruikers zouden stomverbaasd zijn als ze zich realiseren hoe homoseksueel hun genot is." 

Alle pogingen om van pornografie kunst te maken mislukken, want esthetische verheffing zou de gebruikswaarde van porno alleen maar verminderen. Uit een Deens onderzoek blijkt dat pornografie de blik van jongeren op seks en hun eigen lichaam totaal heeft verwrongen. De Deense kunsthistoricus en pornografie-expert Rune Gade ziet ook wel positieve kanten: "Pornografie kan een manier zijn om überhaupt iets van seks te leren. Vroeger lagen we wanhopig te schutteren en moesten we alles zelf uitvinden. Voor het computerscherm kun je nu ondeugend zijn zonder gevolgen."

Porno, het laatste woord is er nog niet over gesproken. Ineens hoor ik Stan weer in mijn oor: "Du! Ja, du! Leck mir die Eier!"