Jos Heymans

En de politicus van het jaar is...

28 december 2019 06:07

Wij Nederlanders zijn dol op lijstjes en politici staan bovenaan het lijstje van beroepsgroepen die volop genieten van lijstjes. Zo was onlangs in een Haags etablissement een jong Kamerlid te vinden die met zijn voorlichter en beleidsmedewerkers uitbundig vierde dat hij in Trouw werd genoemd in een lijstje van meest talentvolle politici. Hartstikke leuk natuurlijk, in ieder geval voor dit Kamerlid, maar je moet er niet te veel waarde aan hechten.

Lijstjes geven geen garanties voor de toekomst. Nog geen twee jaar geleden stond Halbe Zijlstra fier bovenaan een lijstje van kanshebbers om VVD-leider Mark Rutte op te volgen. We weten inmiddels hoe dat is afgelopen. Begin dit jaar was Rutte op diverse lijstjes te vinden als de enige serieuze kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Raad van regeringsleiders. Vooral politiek opponent Thierry Baudet spinde dat Rutte de boel in de steek zou laten en naar Brussel zou vluchten. Het gebeurde niet; de baan ging naar een – toen nog kansloze – Belg.

"Er was dit jaar geen verkiezing van de politicus van het jaar. Het was niet leuk meer, altijd dezelfde kanshebbers."

Rutte wilde niet eens; Frans Timmermans maar dolgraag. Hij was de beoogde nieuwe voorzitter van de Europese Commissie en zijn ster steeg alleen maar verder toen hij als lijsttrekker van de PvdA de Europese verkiezingen ruim won. Hij torende boven iedereen uit op alle Europese lijstjes, zelfs op die van de regeringsleiders. Maar Frankrijks arrogantie om de baas van Europa te spelen, maakte een einde aan de ambitie van Timmermans. Net als vijf jaar geleden is hij opnieuw de tweede man, de Joop Zoetemelk van Europa. Dat geeft nog enige hoop; Zoetemelk won uiteindelijk toch nog de Tour de France.

Jeroen Dijsselbloem was volgens de lijstjes de beste minister van Financiën ever, maar kennelijk niet goed genoeg om voorzitter van het IMF te worden. Zo kunnen we nog wel even doorgaan: Ruud Lubbers die was voorbestemd om eerst de EU en toen dat mislukte de NAVO te leiden, Elco Brinkman en Jaap de Hoop Scheffer die de baas moesten worden van het CDA en mogelijk zelfs premier. Annemarie Jorritsma die volgens de lijstjes en eigen zeggen op het punt stond de eerste vrouwelijke minister-president van Nederland te worden. Het is er allemaal niet van gekomen.

De omroep AvroTros heeft deze keer afgezien van de verkiezing van de politicus van het jaar. Het was niet leuk meer, altijd dezelfde kanshebbers: Klaver, Wilders, Baudet, aangevuld met gelegenheidsnominaties van Klaas Dijkhoff en Jeroen Dijsselbloem. Het zei weinig over de kwaliteiten van de kandidaten, alles over de politieke voorkeur van de leden van het opiniepanel van de omroep. De politicus van het jaar is nu ingeruild voor de politieke gebeurtenis van het jaar; misschien dat dat wat wordt.

"Ik stemde altijd op mensen die nooit tot politicus van het jaar verkozen werden. Kennelijk legde ik heel andere maatstaven aan dan mijn collega's."

Lijstjes en ik, dat gaat ook niet samen. Ik stemde altijd op mensen die nooit tot politicus van het jaar verkozen werden: Harrie van Bommel (SP), Han ten Broeke (VVD), Sharon Dijksma (PvdA), Martin Bosma (PVV), Jan Kees de Jager (CDA), Carola Schouten (CU), om er maar een paar te noemen. De 'algemene' verkiezing – dus niet die van AvroTros – werd gehouden onder parlementaire journalisten. Kennelijk legde ik heel andere maatstaven aan dan de meeste van mijn collega's.

Toch waag ik het nog één keer. De politicus van het jaar van deze rubriek is na een spannende strijd geworden: CDA-waakhond/terriër Pieter Omtzigt. Hij is niet alleen de onvermoeibare vechter voor de belangen van de burgers die ten onrechte door de Belastingdienst zijn gepakt (want dan zou Renske Leijten van de SP eveneens in aanmerking komen), maar ook de man die namens de Raad van Europa is blijven strijden voor een serieus onderzoek naar de moord op de journaliste Daphne Caruana Galizia, die de corruptie op Malta aan de kaak stelde. Mede door de inzet van Omtzigt treedt de premier van Malta, Joseph Muscat, vanwege deze affaire binnenkort af.

Het is een oeuvreprijs. Omtzigt onderscheidde zich eerder door zijn partijbestuur te weerstaan en genoeg kiezers te mobiliseren voor een plek op de CDA-lijst. Hij verwierf tienduizenden voorkeurstemmen en kwam op eigen kracht de Kamer in. Daarna konden de christendemocraten nooit meer om hem heen. Omtzigt werd in de Kamer onderscheiden voor zijn inzet voor de pensioenen, ontving de Prinsjesprijs voor zijn rol als luis in de pels van het kabinet en spande zich als lid van de Raad van de Europa in voor klokkenluiders.

Met zo'n staat van dienst heb je de titel wel verdiend.