Yesim Candan

Wachtend op de dood

27 december 2019 06:18

Terwijl de televisie zo hard aan staat dat het wel lijkt alsof hij is afgesteld voor doven en slechthorenden, doen we van alles tegelijk: Turkse kippensoep (arabasi) eten, bingo spelen en tv-kijken. Een herinnering aan oud en nieuw bij mijn grootouders.

Mijn opa is helaas al een aantal jaren dood en mijn oma woont vanwege haar teruglopende gezondheid in een verpleeghuis. Ze hoopt dat ze binnenkort weer terug mag naar haar eigen huis... Ze huilde toen ze mij zag. Ze had een paar keer over mij gedroomd, vertelde ze. Dit was voor haar een teken dat ik zou langskomen.

Mijn oma verblijft in een verpleeghuis met biculturele ouderen. Turken, Marokkanen, Surinamers en Kaapverdiërs bij elkaar. Terwijl ik haar deprimerende kamer rondkijk, klaagt ze dat ze geen Turkse tv-zenders heeft. Ze verveelt zich overduidelijk. In de gezamenlijke woonkamer bij haar op de gang is ook niets te doen.

"De ouderdom van mensen in verpleeghuizen lijkt louter te bestaan uit wachten – op bezoek, en op de dood."

Ik loop naar beneden, naar de dagopvang voor vrouwen. Het schijnt vandaag ‘Turkse dag’ te zijn. Dan komen vrouwen samen om te breien, ondertussen te eten en (op vrijdag) samen te bidden. De aanblik van de vrouwen die hier maar wat zitten te zitten in de stoelen is al even deprimerend als de ruimte waarin ze zitten.

Hoeveel ouderen in Nederland zouden depressief zijn, vraag ik me af terwijl ik het tafereel gadesla. De geboorte van een nieuw mens vieren we met beschuit met muisjes, ballonnen en onzinnige babycadeaus. De ouderdom van mensen in verpleeghuizen lijkt louter te bestaan uit wachten – op bezoek, en op de dood. Hun kamers zijn gevuld, niet zozeer met schilderijen aan de muur, maar met zielsherinneringen aan hun leven.

Ouderen in verpleeghuizen krijgen vanuit de zorg maar weinig quality time. Het grote tekort van 'handen aan het bed', dat een verzorgster treffend aankaart, is hier voor een groot deel debet aan. Terwijl door de vergrijzing juist steeds meer vraag is naar langdurige zorg: het aantal ouderen dat niet meer thuis kan wonen, en dus recht heeft op een verpleeghuisplek, groeit hard. In juli 2017 waren het er 144.000, inmiddels is dat aantal opgelopen tot 160.000, schreef NRC Handelsblad dit najaar.

"Als je iedere dag een mooie herinnering opschrijft, kun je nog dankbaarder zijn in je leven."

Hoe willen we eigenlijk omgaan met de ouderen in onze samenleving, die het geheugen van ons land vormen? Prof. dr. Paul de Blot van Universiteit Nyenrode liet na zijn dood vorige week op 94-jarige leeftijd een inspirerende boodschap achter over dankbaarheid. Als je iedere dag een mooie herinnering opschrijft, kun je nog dankbaarder zijn in je leven.

Wat als wij nu eens aan onze ouders, opa's en oma's vragen wat hun fijnste herinneringen zijn, en die opschrijven? Bijvoorbeeld op oudejaarsavond 2019... Op een memorabel 2020, mét onze ouderen.