Olaf Koens

Ik heb eigenlijk geen diploma

23 december 2019 06:00

Ik had het bedrag afgerekend, een simpel contract getekend. "Dan is er nog een kleine formaliteit", zei de man van het kantoor waar ik me inschreef voor een cursus. "Ik heb een kopie van je verblijfsvergunning nodig, een medisch certificaat en een diploma."

Een medisch certificaat kun je in Turkije kopen, dat scheelt een obligaat bezoekje aan de huisarts. De verblijfsvergunning heb ik al. Maar een diploma heb ik niet, moest ik beschaamd uitleggen. Nooit gehad. Ik heb de middelbare school afgemaakt, en dat is het wel. Ik ben gaan studeren, schreef me in aan verschillende faculteiten, aan verschillende universiteiten zelfs, maar haalde nooit een diploma.

Een diploma heb je nodig voor later, hoorde ik altijd. Het argument waarmee duidelijk is dat je je best op school moet doen, dat je lang moet blijven studeren, dat je moet zorgen dat je goede cijfers haalt. In de praktijk is het onzin.

"Dus heb ik eigenlijk geen diploma", moest ik toegeven. Even was het stil. "Ik ook niet", zei de hoofdredacteur.

Bij mijn trouwen vroeg de ambtenaar van de burgerlijke stand naar mijn hoogst-gehaalde diploma. "Ik heb aan de universiteit gestudeerd", zei ik aarzelend. Ze rolde met haar ogen. "En heeft u het ook afgemaakt?" Er werd niet gewacht op een antwoord. "Lagere school", staat er op mijn trouwakte.

De enige die mij ooit in een sollicitatiegesprek vroeg naar mijn diploma was de hoofdredacteur van de Volkskrant. "Ik heb de universiteit nooit afgemaakt", zei ik voorzichtig. "Dus heb ik eigenlijk geen diploma", moest ik toegeven. Even was het stil. Daarna klonk er een bulderlach door het kleine glazen kantoor op de redactievloer in Amsterdam. "Ik ook niet", zei de hoofdredacteur.

"Dat is toch niets om je voor te schamen?"

"Kunnen we met het diploma niet net zoiets doen als met dat medisch certificaat?", vroeg ik bij de cursus. "Ik heb eigenlijk geen diploma." De cursusleider keek wat ongemakkelijk om zich heen. Nee, dat mocht niet. Was er geen universiteitsdiploma, een diploma van een hogere school, een instituut of instelling? Ik antwoordde van niet. "Ik heb alleen een diploma van mijn middelbare school", gaf ik toe. "Nou, dan moet ik daar een kopie van hebben", zei de man.

Met een licht gevoel van schaamte stapte ik het kantoor uit en belde ik naar mijn moeder. Twee dagen lang zochten mijn ouders op hun knieën door dozen en koffers op zolder, op zoek naar het enige diploma van hun enige zoon. Daarna kreeg ik triomfantelijk een foto opgestuurd: een diploma met gouden letters en een stempel, gevonden ergens in een map tussen cijferlijsten en schoolrapporten.

Ik liet het vertalen en bracht een kopie langs een Turkse notaris. Een paar dagen later kreeg ik het terug met nummers, stempels en een officiële vertaling. Ik bracht het langs bij de cursus. "Prachtig", zei de cursusleider. "Dat is toch niets om je voor te schamen?", vroeg hij. Zo is het.

Olaf Koens (1985) is correspondent voor RTL Nieuws in het Midden-Oosten, met als standplaats Istanbul. Na zijn studie filosofie ging hij in 2007 als correspondent aan de slag in Moskou. In 2015 werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar. Hij schreef de boeken 'Koorddansen in de Kaukasus', 'Oorlog en kermis' en 'Paarden vliegen businessclass'.