Yesim Candan

De Oeigoeren, een volk in een open gevangenis

13 december 2019 05:57

Oeigoeren demonstreerden deze week op de Dam in Amsterdam om aandacht te vragen voor wat er in China gebeurt met hun volk. Ik toog erheen om een aantal van hen te spreken. Een man vertelde dat hij de afgelopen maanden geen contact meer kan krijgen met zijn familie en dat zijn vader hem heeft verzocht om alsjeblieft niet te bellen. Vanwege veiligheidsredenen, denkt hij.

Een andere man had zijn familie al vier jaar niet gesproken. Hij slikte en was duidelijk geëmotioneerd toen hij zei dat hij geen idee heeft waar ze zijn.

Wat me opviel, was dat er maar een handvol Oeigoeren aan het demonstreren waren op de Dam, terwijl er toch zo'n 2.500 in ons land wonen. Aan de andere kant ook wel weer begrijpelijk: Peking houdt niet alleen de Oeigoeren in eigen land nauwlettend in de gaten, maar ook die in de diaspora.

"De Chinese regering houdt de 11 miljoen Oeigoeren in de gaten, omdat sommigen van hen een eigen staat willen."

De Oeigoeren zijn een moslimminderheid die al eeuwenlang in Xinjiang wonen, een provincie in het noordwesten van China. De Chinese regering houdt deze bevolkingsgroep in de gaten, omdat sommigen van hen een eigen staat willen.

Onder de Oeigoeren zijn ook terroristen die aanslagen hebben gepleegd in het land. Zij worden – terecht – hard aangepakt. Maar de Chinese overheid slaat daarin wel erg ver door: inmiddels zijn álle 11 miljoen Oeigoeren in China 'verdacht'. Zo'n 1 miljoen van hen zijn gedeporteerd naar strafkampen. Het land spreekt overigens zelf van 'heropvoedingskampen', waar de 'afvallige' Oeigoeren worden aangepakt.

De wantoestanden in de strafkampen worden door verschillende mensenrechtenorganisaties aangetoond: afgelopen september lekten nog dronebeelden uit waarop een paar van de gevangenen in uniform te zien zijn, op transport naar zo'n strafkamp. Documentairemakers van Inside China gingen undercover in de regio Xinjiang, om aan de wereld te laten zien wat met Oeigoeren gebeurt.

"In de provincie Xinjiang is de meest geavanceerde bewakingsstaat ter wereld gecreëerd."

De overige Oeigoeren staan onder curatele van de Chinese overheid. De provincie Xinjiang fungeert daarbij als een 'open gevangenis', waarin de meest geavanceerde bewakingsstaat ter wereld is gecreëerd. Gezichtsherkenning via camera's en andere technische hoogstandjes worden ingezet om de Oeigoeren nauwlettend in de gaten te houden.

President Trump wil nu sancties tegen Chinese tech-bedrijven om aandacht te vragen voor de situatie van de Oeigoeren. Maar hoe zuiver zijn de beweegredenen van Trump en consorten eigenlijk? Gaat het ze echt om het lot van de Oeigoeren, of is deze bevolkingsgroep hiermee de inzet geworden van de handelsoorlog met China?

De penibele situatie aan de kaak stellen van mensen in kampen kan de VS schijnbaar alleen via economische sancties. Als contraterrorisme een politiek excuus vormt om minderheden te onderdrukken, blijft het angstvallig stil in de wereld.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.