Yesim Candan

De Arameeërs, een vergeten volk

29 november 2019 05:54

Waar zou hij vandaan komen? Hij is duidelijk geen Turk, geen Marokkaan en ook geen Italiaan. Eindelijk was het gelukt: we hadden een afspraak bij Hanni Hanna.

Van bekende artiesten tot voetballers: ze komen allemaal naar deze sterrenkapper in Hoofddorp. Zo was hij tijdens het WK in 2010 in Zuid-Afrika niet alleen de huiskapper van het Nederlands elftal, maar mocht hij ook de coupe van de grote Diego Maradona onder handen nemen. En ook de Nederlandse dj's Martin Garrix, Afrojack en Sunnery James zijn vaste klant bij Hanni.

Ook mijn zoontje wordt door hem onder handen genomen. Deze man heeft iets magisch. Zijn vrolijkheid, zijn manier van praten. Maar vooral hoe hij omgaat met mijn zoontje: heel liefdevol. Ik vraag wat zijn roots zijn. Hanni is een Arameeër. 

"Turkije is van mening dat de volkerenmoord op de Arameeërs nooit heeft plaatsgevonden."

De wortels van Arameeërs (ook wel Assyriërs genoemd) liggen in het huidige Zuidoost-Turkije, op de grens met Syrië, zoals de regio Mardin. In dit deel van het vroegere Mesopotamië ontstond één van de eerste christelijke gemeenschappen ter wereld. Hun taal was het Aramees, die wel bekendstaat als de oudste taal ter wereld (én de taal die Jezus zou hebben gesproken).

Tot 1915 leefden de Arameeërs hier vredig samen met de vele andere culturen die deze regio van oudsher rijk is. Toen kwam het Ottomaanse Rijk ten val. De internationale pers sprak over deportatie, uithongering en moord op deze christelijke Turken. De New York Times schreef in 1916 dat één op de tien Arameeërs werd vermoord. Toch is deze moordpartij door bijna geen enkele staat of volksvertegenwoordiging officieel erkend. Wel zijn er herinneringsmonumenten te vinden in onder andere Parijs, Brussel, Berlijn en Stockholm.

Turkije is van mening dat de volkerenmoord op de Arameeërs nooit heeft plaatsgevonden. In de officiële verklaring van de Turkse regering woedde in de jaren rond 1915 een burgeroorlog, waarvan alle partijen slachtoffer waren. Maar in 2001 gebeurde er iets magisch: de toenmalige Turkse premier Bülent Ecevit vroeg aan Arameeërs wereldwijd om terug te keren naar hun geboorteland, Turkije. Een aantal Aramese families stichtte in de regio Mardin zelfs een eigen dorp, Kafro. 

"Schrijnend dat juist de plek waar de oudste beschaving in de wereld is ontstaan, nu al jarenlang het toneel is van een bloedige oorlog."

De Arameeërs die ik in Nederland ken, wonen voornamelijk in de regio Enschede. Wat mij altijd opvalt, is dat ze ondernemers zijn in hart en nieren. De Twents-Aramese scholiere Shayno maakte – naar aanleiding van een film over haar grootvader – een documentaire over de geschiedenis van haar volk.

Shayno's verhaal raakt mij, doet mij zelfs verdriet. Zij voelt zich in Nederland niet gehoord in haar strijd voor erkenning van wat haar familie destijds is overkomen. Omdat de Arameeërs geen eigen land hebben, is religie voor hen een belangrijk houvast bij het behoud van een eigen cultuur. Als je leest over Jezus in de Bijbel, was ook hij eenzaam in zijn missie. Hoe schrijnend dat juist de plek waar de oudste beschaving in de wereld is ontstaan, waar de oudste taal van de wereld vandaan komt, het thuisland van de Arameeërs, nu al jarenlang het toneel is van een bloedige oorlog.

Wat zal de missie van de Arameeërs zijn, vraag ik mezelf af terwijl mijn zoontje de kappersstoel van Hanni weer uitklimt. Een stukje erkenning, of eenzame herinnering?

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.