Yesim Candan

De Ku Klux Klan van Nederland

22 november 2019 05:59

Er is iets geknapt in mij. Dank je wel, FC Den Bosch, voor de ontmaskering. Het 'Mendes Moreira-incident' leidt direct naar de zwartepietendiscussie. De Nederlandse tak van de Ku Klux Klan is opgestaan. Wat een timing!

Het is een onderwerp waar ik me tot nu toe nauwelijks over heb uitgesproken, omdat ik beide kampen begreep. Het ene kamp wil af van de zwartepiettraditie, terwijl het andere kamp die juist wil houden. Al die sympathisanten die voor zwarte piet strijden en zeggen dat het niets met racisme te maken heeft: ze hebben hun witte kappen afgezet met een zogenaamd wegwerpgebaar dat lijkt op een Hitlergroet. 

Actrice Gerda Havertong van Sesamstraat kaart de zwartepietdiscussie al sinds 1987 aan. Sinds 2011, toen het straatprotest tegen zwarte piet zijn entree maakte, is Nederland verdeeld in voor- en tegenstanders. De Nederlandse traditie begon zijn kleur te verliezen.

"Stil racisme hing samen met je achternaam: met een Turkse of Arabische naam kwam je moeilijker aan een baan."

Is traditie geen verplichte gewenning? Mea de Jong maakte in 2014 een documentaire waarin ze laat zien hoe tradities werken: If mama ain’t happy, nobody’s happy. In een gezin worden elke dag de zijkanten van de boterham afgesneden. Waarom eigenlijk? De dochter gaat op onderzoek uit en komt uiteindelijk terecht bij haar overgrootmoeder, die verbaasd zegt: "Doen jullie dat nog steeds? In mijn tijd bakte ik het brood in de haard, waardoor de zijkanten helemaal zwart werden en ik de zijkanten er wel van af móést snijden."

Zou het niet mooi zijn als de kleinkinderen van nu aan hun grootouders de vraag stellen waarom we de dingen doen zoals we doen?

En racisme heeft meer verschijningsvormen. Vroegen we ons laatst niet af waarom Marokkaanse en Turkse Nederlanders minder makkelijk aan een baan kwamen? Jarenlang was er stil racisme dat samenhing met hun achternaam: het was een grotere uitdaging om met bijvoorbeeld een Arabische naam aan een baan of stage te komen. Met een Nederlandse naam kom je veel sneller voor werk in aanmerking, bleek uit onderzoek.

"Een racist is bang. Bang voor verandering. Bang voor de ander."

Ik vond altijd dat je nooit moet zeiken vanwege je achternaam of kleur, omdat racisme nu eenmaal een gegeven is. Racisme komt overal in de wereld voor.

Nu is het ontmaskerd. Bij mij, bij jou, bij ons. Wij hebben er allemaal een aandeel in. Of je nu voor of tegen zwarte piet bent, of je nu wel of niet met je exotische achternaam je cv opstuurt. Auteur Abdelkader Benali werkt aan een boek over racisme: De vreemdeling – Racisme uitgelegd aan onszelf, want racisme komt voort uit je eigen angsten en onzekerheden.

Een racist is bang. Bang voor verandering. Bang voor de ander. Zou de racist niet genoeg liefde hebben gehad thuis? Of was de racist als kind al bang voor zwarte piet? In ieder geval heb ik iets nieuws geleerd: dat het wegwerpgebaar lijkt op de Hitlergroet. 

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.