Yesim Candan

Het lot van de Koerden en de Turken

25 oktober 2019 05:59

De rellen tussen Koerden en Turken, laatst in Rotterdam, zijn veroordeeld door premier Rutte en de Tweede Kamer. Tussen de twee groepen onstonden vechpartijen. De spanningen aan de Noord-Syrische grens reiken zodoende tot in de Rotterdamse skyline.

De Turkse politieke kwesties komen blijkbaar onherroepelijk tot uiting in Nederland. Dus staat ook de relatie tussen de Nederlandse Koerden en de Nederlandse Turken weer op scherp. 

"Waar is het misgegaan tussen de Koerden en de Turken?"

Koerden zijn een volk, verspreid over verschillende landen, met ruim 35 miljoen mensen. Zij wonen voornamelijk in het Midden-Oosten. De grootste populatie (14,5 miljoen Koerden) woont in Turkije.

Waar is het misgegaan tussen de Koerden en de Turken? In 1920 werd bij het Verdrag van Sèvres het Ottomaanse Rijk opgedeeld, waarbij ook de autonomie van de Koerden werd besproken. Drie jaar later werden in een ander verdrag, de zogeheten Vrede van Lausanne, de grenzen van Turkije vastgelegd. Maar over de Koerden werd met geen woord gerept.

Een zelfstandig Koerdistan paste niet in de visie van Atatürk, de grondlegger van de Turkse Republiek. Dus de Koerden kregen niet de zelfstandige staat waarnaar ze streefden – daarop vonden, tientallen jaren lang, overal in Turkije Koerdische opstanden plaats. Toen in 1984 de terreurorganisatie PKK de eerste aanslagen pleegde tegen de Turkse staat, veranderde het conflict in een oorlog, waarbij aan beide kanten veel doden zijn gevallen. 

"In Turkije kunnen zowel de Turken als de Koerden in harmonie met elkaar leven."

Toen ik in 1996 in Ankara woonde, voerde ik met goede vrienden een gesprek over Turken en Koerden dat me altijd is bijgebleven. "Waarom zouden Koerden niet hun eigen taal kunnen spreken?" vroeg ik. Ik werd bijna gelyncht. En toen ik in de badplaats Alanya een vrouw vertelde over een Koerdische vriendin van me, zei zij: "Dat is een vieze Koerd, die kun je niet vertrouwen."

Toch zijn de Koerden onderdeel van de Turkse samenleving, waarbij zowel de Turken als de Koerden in harmonie met elkaar leven. Succesvolle Koerdisch-Turkse filmmakers, acteurs, schrijvers en zakenmensen kunnen floreren in Turkije. In 1983 was Turgut Özal zelfs de eerste premier van Turkije met Koerdische roots. Ook voormalig premier Binali Yildirim heeft Koerdische wortels.

"Ik hoop dat er een goede relatietherapeut gevonden kan worden om dit huwelijk te redden."

De Turkse president Erdogan bewaakt met hart en ziel de Turks-Syrische grens, omdat hij de Syrisch-Koerdische militie YPD ziet als verlengstuk van de Turks-Koerdische PKK. Feit is dat Turkije de Koerden nooit een eigen staat zal willen toestaan.

Sinds de verdragen van Sèvres en Lausanne – en ook daarvoor al – zijn de Turken en de Koerden met elkaar verbonden tot in eeuwigheid. Ze lijken te zijn getrouwd op huwelijkse voorwaarden.

Ik hoop dat er een goede relatietherapeut gevonden wordt die dit huwelijk kan redden. Hopelijk wordt het geen vechtscheiding, want ik geloof dat er een manier is waarop Koerden en Turken in vrede met elkaar kunnen leven. Atatürk zei niet voor niets: "Vrede thuis, vrede in de wereld." En de vrede in Turkije zal zijn vruchten afwerpen in Rotterdam.  

Het grootste volk zonder eigen staat: dit zijn de Koerden

Om het conflict in Noord-Syrië te kunnen begrijpen, moet je weten wie de Koerden zijn en welke rol ze spelen in de regio.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.