Yesim Candan

Eerwraak: het recht in eigen hand

18 oktober 2019 05:57

In Rusland heeft een psychopathische vader jarenlang drie dochters mishandeld en misbruikt. De drie zussen hebben een einde gemaakt aan de hel waarin ze leefden door hun vader te vermoorden. Hun hangt nu een gevangenisstraf van 20 jaar boven het hoofd. De Russische zussen hebben 'eerwraak' gepleegd – ze hebben namelijk hun eigen eer gered. Toch rijst bij mij de vraag of dit niet onder zelfverdediging valt. Of is dit wel degelijk eerwraak? 

Eerwraak komt ter sprake wanneer de eer van de familie is beschadigd. Wanneer de eer van de familie is aangetast, zou er 'bloed moeten vloeien'. Meestal moet de 'dader' worden vermoord. Soms is niet de dood het doel, maar juist levenslange verminking, zoals wanneer mannen besluiten zuur over het gezicht van de vrouw te gooien.

Aurelia's dochters vermoordden hun vader

Het hartverscheurende verhaal van de dochters van Aurelia, die geen andere uitweg zagen dan hun vader te vermoorden nadat hij hen jarenlang had misbruikt.

In Nederland hebben we helaas ook te maken met eerwraak. De slachtoffers zijn meestal Nederlanders met een Turkse, Marokkaanse, Iraakse of Afghaanse achtergrond. In Nederland is eerwraak strafbaar, anders dan in sommige andere landen. Er zijn organisaties die vrouwen in nood helpen, zoals de Stichting Kezban, opgericht na de moord op een jonge Turkse vrouw.

Als kind zag ik in Turkse films hoe eerwraak als een recht werd neergezet, wanneer de eer was geschonden. Het ging in de films vooral over het redden van de eer van de familie wanneer een vrouwelijk familielid was weggelopen met een man. In sommige films werd de vrouw dan vermoord. Maar niemand heeft het recht een ander te vermoorden, louter omdat iemand vindt dat wat diegene heeft gedaan de eer heeft beschadigd.

"Deze man heeft hen het recht ontnomen om een liefhebbende moeder te hebben."

Eerwraak maakt ook kinderen tot wees. Jaren geleden ontmoette ik een kansarme familie in Turkije. De vrouw was ik tegengekomen op straat, waar zij 's avonds zittend op de stoep haar zelfgemaakte sieraden probeerde te verkopen. Ze vertelde dat ze ook voor de twee zoons van haar zwager zorgde.

Haar zwager had zijn vrouw vermoord, een eer-gerelateerde moord, waardoor hij in de gevangenis zat. Door zijn handelen hadden deze twee kinderen geen moeder meer. Deze man heeft hen het recht ontnomen om een liefhebbende moeder te hebben.

"Hoeveel meisjes en vrouwen ondergaan nu eerwraak? Hoeveel worden er op dit moment gedood?"

Het zijn vooral vrouwen die slachtoffer zijn van eerwraak. Over die Russische zusjes: zij hebben gedaan wat ze moesten doen, hun vader vermoorden. Omdat er na al die jaren geen uitweg meer was. De zussen hebben in principe zichzelf verdedigd.

Ik zou graag vandaag alle vrouwen eren die met een soortgelijke psychopaat leven en iedere dag opnieuw moeten overleven. Kunnen de Verenigde Naties niet eens onder de aandacht brengen hoe deze vrouwen kunnen worden geholpen? Dit om te voorkomen dat ze uit zelfverdediging een moord plegen. Hoeveel meisjes en vrouwen ondergaan nu eerwraak? Hoeveel worden er op dit moment gedood?

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.