Yesim Candan

Kiezen maar: Marokko of Oranje?

27 september 2019 05:49

Alle ogen zijn gericht op de talentvolle, 17-jarige PSV-voetballer Mo Ihattaren. Zal hij straks kiezen voor het Marokkaans elftal of voor Oranje? Het is 'volledig zijn eigen keuze', schrijft Willem van Hanegem in zijn column in het AD. "Het is zijn goed recht om voor Marokko te kiezen, maar voor het Nederlands elftal is het vooral te hopen dat hij voor Oranje kiest."

In de talkshow Rondo van Ziggo was oud-voetballer Ruud Gullit duidelijk: Ihattaren mag wat hem betreft voor Marokko kiezen. Hij zei erbij dat het voor de KNVB geen zin heeft om in de toekomst biculturele voetballers te selecteren als voetballers dit blijven doen.

Eerder kozen spelers als Hakim Ziyech en Sofyan Amrabat voor het Marokkaans elftal. Dries Boussatta was in 1999 de eerste Marokkaanse Nederlander die voor Oranje koos. Tot zijn verdriet werd hij uitgefloten door Marokkaanse supporters en werd hij gezien als landverrader. Ook bij andere sporten speelt dit dilemma: boksers als Gokhan Saki en Badr Hari hebben gekozen voor hun moederland. Waar komt dit toch vandaan, als je weet dat zij in Nederland zijn geboren?

"Kun je wel kiezen tussen je moeder en je vader? Of kun je meerdere loyaliteiten hebben?"

De dubbele voetbalnationaliteit is een kwestie die direct leidt naar het dubbelepaspoortenvraagstuk van vooral Marokkaanse en Turkse Nederlanders. Jarenlang wordt nu al over de loyaliteitskwestie gedebatteerd. PVV-leider Geert Wilders was negatief over de voormalig staatssecretarissen Ahmed Aboutaleb en Nebahat Albayrak: met hun dubbele nationaliteit zouden ze Nederland niet kunnen dienen.

Loyaliteit wordt erbij gehaald omdat Nederland wil weten waar het aan toe is. Maar kun je wel kiezen tussen je moeder en je vader? Of kun je, zoals historicus Gijs van Campenhout  bij het tv-programma De Nieuwe Maan suggereerde, meerdere loyaliteiten hebben? Het probleem gaat natuurlijk veel verder dan alleen de zaak rondom de voetballer Ihattaren: twaalf Marokkaanse Nederlanders schreven deze week in de Volkskrant dat ze afwillen van hun 'verplichte nationaliteit'. Deze opgedrongen nationaliteit gaat volgens hen gepaard met angst.

"De dubbele nationaliteit kan, als je geen loyaliteitsconflict hebt, een verrijking zijn. Dan worden de beste dingen van beide culturen verenigd."

Als we het loyaliteitsconflict willen begrijpen, moeten we terug naar het immigratieverhaal: de opa of vader die zijn leven heeft geofferd om in Nederland te kunnen werken. De prijs die hiervoor betaald wordt, bestaat uit heimwee en eenzaamheid. De nazaten hebben hierdoor een bewijsdrang: ze willen het goed doen voor de familie. De Marokkaanse en Turkse Nederlanders bezitten nu eenmaal de dubbele nationaliteit.

Die dubbele nationaliteit kan een belemmering zijn wanneer biculturele jongeren zich niet richten op hun Nederlandse toekomst. Tegelijkertijd kan zo'n dubbele nationaliteit, als je geen loyaliteitsconflict hebt, een verrijking zijn. Dit noem ik 'de kracht van biculturaliteit': dan worden de beste dingen van beide culturen verenigd.

"Als Ihattaren voor Oranje kiest, zal zijn keuze hem niet meer of minder Marokkaans maken."

Ihattaren kan met zijn keuze het dubbelepaspoortenvraagstuk naar een nieuwe dimensie tillen. Als hij voor Oranje kiest, zal zijn keuze hem niet meer of minder Marokkaans maken. Sterker nog, hij laat hiermee zien dat zijn keuze niets afdoet aan zijn liefde voor Marokko. Nederland zou trots op hem zijn omdat hij hier geboren en getogen is.

Voetbal laat de kracht van diversiteit zien. Op dit moment zijn alle ogen op Ihattaren gericht omdat hij fungeert als rolmodel voor zijn Marokkaans-Nederlandse achterban. Ik hoop dat hij gaat kiezen voor Oranje. De leeuw van Oranje zal de leeuw van de Atlas in de stadions doen schitteren. 

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.