Jos Heymans

Jesse Klaver heeft de geest gekregen

21 september 2019 06:00

We mogen niet zeggen dat de Algemene Politieke Beschouwingen saai waren, vindt de Tweede Kamer. Nee, ze waren inhoudelijk. Alsof het één het ander uitsluit. Toch waren er ook vrolijke noten: van de bulderende schaterlach van CDA-debutant Pieter Heerma tot hilarisch gelach om de 9000 euro die Forum voor Democratie uitgeeft aan kamerplanten en de nutteloze kip van Mark Rutte die geen gouden eieren meer legt.

Maar de meest opvallende teksten kwamen uit de mond van Jesse Klaver. De leider van GroenLinks heeft het licht gezien, de geest gekregen. Van de zomer, toen hij met zijn zoontje aan het fietsen was. We moeten af van de scorebordpolitiek, zei Jesse, af van de hijgerigheid om als eerste een debat te willen aanvragen. Want wie het eerst vraagt, is gelijk de eerste spreken in zo’n debat. We moeten af van de duizenden moties die te pas en te onpas worden ingediend, van al die debatten die ooit zijn aangevraagd en waarvan inmiddels een wachtlijst bestaat. Het aantal wachtende debatten voor u is: 200.

Zelf heeft Klaver het goede voorbeeld gegeven; een reeks van debatten die GroenLinks heeft aangevraagd, heeft hij van de lijst gehaald. Andere partijen beloofden ook naar hun debataanvragen te kijken of daar misschien wat van af kan. Alleen Kees van der Staaij van de SGP handhaaft de twee debatverzoeken die zijn partij in het afgelopen jaar heeft aangevraagd. Allemaal leuk en aardig, maar we moeten nog zien wat ervan terecht komt.

Het witte overhemd met de opgestroopte mouwen maakte het beeld compleet: hier staat de nieuwe Kennedy. Scorebordpolitiek.

Laten we ons hier toespitsen op scorebordpolitiek, een nieuw woord dat volgend jaar in de Van Dale wordt opgenomen. Met als omschrijving: 'de neiging van politici om voortdurend te streven naar maximale publiciteit, in eigen- dan wel partijbelang, met als doel het verwerven van meer en meer kiezers en het realiseren van partijstandpunten'. Tegelijkertijd moet die scorebordpolitiek er ook voor zorgen dat politieke tegenstanders op achterstand worden gezet.

Als er iemand bekend is geworden dankzij veelvuldig gebruik van scorebordpolitiek, dan is het wel Jesse Klaver. Toen hij aantrad als partijleider was hij met zijn 29 jaar de jongste fractievoorzitter ooit, was razend populair onder vrouwen en jongeren. En dat heeft hij volledig uitgebuit door saaie partijcongressen om te bouwen tot gelikte shows, met live bands en spotlights, uitsluitend op hem gericht. Geen saaie pakken, geen colbertjes, geen stropdassen. Het witte overhemd met de opgestroopte mouwen maakte het beeld compleet: hier staat de nieuwe Kennedy. Scorebordpolitiek.

De bijeenkomsten heetten geen bijeenkomsten meer, maar meet-ups. Volgens NRC Handelsblad zijn het onemanshows, georganiseerd en geregisseerd door Wijnand Duyvendak, ooit vanwege zijn activistisch verleden weggestuurd als Kamerlid. GroenLinks huurde een video-editor, die in supersnelle clips Jesse Klaver neerzette als een popster, als de politicus 2.0. Hij geniet van die aandacht; het helpt hem in zijn politieke carrière. Scorebordpolitiek.

Het is gissen waarom Klaver zo rigoureus wil afrekenen met zijn eigen heden en verleden.

Daar is niks mis mee. Het is de aard van het beestje; elk vogeltje zingt nu eenmaal zoals het gebekt is. Maar wie zoveel ambities heeft, zo verslaafd is aan de schijnwerpers, zal er meer dan wie ook moeite mee hebben het licht te doven. Klaver zegt de hijgerigheid af te zweren. Hij staat straks niet meer vooraan om het kabinet de maat te nemen, maar bereidt zich in de schaduw van de hectiek voor op het inhoudelijke debat.

Het is gissen waarom Klaver zo rigoureus wil afrekenen met zijn eigen heden en verleden. Wordt dit de nieuwe koers van GroenLinks om het licht haperende stemmenkanon aan nieuwe kiezers te helpen? Is dit nieuwe politiek 3.0?

Het is een gewaagde onderneming en de kans dat andere partijen daadwerkelijk gaan meedoen, is klein. PvdA-leider Lodewijk Asscher sprak al meteen uit dat het kenmerk van politiek de strijd is, opkomen voor de belangen van je kiezers. En ja, daar maakt scorebordpolitiek een wezenlijk onderdeel van uit.

Klaver in de luwte. Tot het moment dat hij – uitsluitend omwille van het landsbelang – hijgerig naar de interruptiemicrofoon snelt om een spoeddebat aan te vragen. Nog vóór de kerst, schat ik in.